معمولأ عادت داریم در مطالعات ادبی به دو جور کتاب بر بخوریم: کتابهایی که « درباره» ی ادبیات نوشته می شوند و نثر علمی، دقیق و خشکی دارند؛ و کتابهایی که « آثار ادبی» هستند و به دلیل ماهیت و نوع نوشته شدنشان جذاب و دوست داشتنی هستند.
کتاب « اتاقی از آن خود» نوشته ویرجینیا وولف از آن کارهایی است که قرار دادنشان در دسته بندی های رایج با مشکل مواجه می شود. این کتاب هم اولی است و هم دومی. هم اثری خلاق است با شکلی روایی و هم نقد. هم معرفی آثار ادبی زنان است و هم به مسائلی فراتر از این می پردازد. و بالاخره، هم مدافع زیاد دارد و هم منتقد. بعضی از مدافعان این کتاب را آغاز گر جریان نقد فمینیستی می دانند و بعضی دیگر وولف را، که زنی مرفه و گریزان از عنوان «فمینیست» بود، نویسنده نخبه گرایی می دانند که به عموم زنان توجهی ندارد . خلاصه این کتاب یک اثر جامع الاطراف است!
وولف پس از ایراد دو سخنرانی درباره « زن و داستان»، مقاله ای هم با همین عنوان به چاپ سپرد و بعد مطالب مطرح شده را با اضافات و تصحیح در قالب این کتاب در سال 1929 منتشر کرد. این کتاب، که سالهاست در دانشگاهها تدریس می شود و موضوع بحث محافل ادبی است، به تازگی به فارسی ترجمه و چاپ شده است. مترجم این کتاب صفورا نور بخش است و مژده دقیقی ویرایش ان را به عهده داشته است. این همکاری نثری روان و کار ی مطلوب را در دسترس خواننده فارس زبان قرار داده است.پیشگفتار مترجم شامل توضیحات جالبی است. این اثر 160 صفحه ای به شش فصل تقسیم شده است.
وولف در قالب راوی اول شخص اول سعی می کند مفهوم « زن و داستان» را از دید خود روشن کند. بعد هم در بعد زمان و مکان به همه جا سر می کشد تا مثالهایی برای ملموس شدن نظراتش پیدا کند. اول سر از یک کتابخانه مشهور و معتبر در می اورد و وقتی برای امانت گرفتن کتابی مراجعه می کند، به او می گویند: " بانوان تنها در معیت یکی از اعضای دانشگاه یا ارائه معرف نامه اجازه ورود به کتابخانه را دارند. او از همین دستمایه استفاده می کند و بحث خود را به شکلی مستدل و منظم مطرح می کند. در فصلهای بعدی به باورهای غلط رایج نسبت به زنان و کارهای ادبیشان می پردازد، شاعران و نویسندگان مختلفی را معرفی می کند و حتی از موقعیتها و اشخاص خیالی استفاده می کند تا موانع خلاقیت زنان را نشان دهد. مثلأ فرض می کند که اگر شکسپیر خواهری به اسم جودیت داشت که به اندازه خودش استعداد داشت، آیا اصولأ می توانست شاعر و یا نمایشنامه نویس شود. این فرض را بسط می دهد و می گوید:
" او شانسی برای فراگیری دستو زبان و منطق نداشت چه برسد به خواندن اثار هوراس و وِيرژيل. گهگاه کتابی به دست می گرفت، احتمالأ یکی از کتابهای برادرش را، و چند صفحه ای می خواند. اما آن وقت والدینش سر می رسیدند و به او می گفتند که جورابها را وصله کند یا مواظب باشد غذا نسوزدو این قدر سر توی کتاب و کاغذ نکند."
وولف در ادامه کتاب هم از همین شگرد ارائه مثال های واقعی و خیالی استفاده می کند و در قالب آنها حرفهای مختلفی را طرح می کند.
و بالاخره، در فصل آخر، وولف مفهوم دو جنسی بودن هنرمند را مطرح می کند.
خواندن این کتاب هم به عنوان متنی جذاب و هم برای آشنایی با مباحث ادبی جالب است. « اتاقی از آن خود» را انتشارات نیلوفر همین امسال ( 1383) از چاپ در آورده است. داغ ِ داغ است. بفرمایید!