همه چيز درباره Open Directory
همه چيز درباره Open Directory
اشاره : گاه در تبليغات شركتهای اينترنتی عباراتی چون معرفی وبسايت شما به چندين هزار جستجوگر به چشم میخورد. اما اين گفتهها
چيزی بيشتر از تبليغات صرف نيست. اگر سايت شما لياقت كافی را داشته باشد خود راهش را در ميان موتورهای جستجو و فهرستهای وب باز
میكند. در اين نوشته به يكی از مشهورترين فهرستهای رايگان وب میپردازيم.
بدون شك صفت محبوبترين سايت در دهه نود به !Yahoo میرسد. اين سايت يك فهرست
مشتمل بر نشانیهای صفحات وب بود كه به شيوه مناسبی دستهبندی شده بودند. پس از مدتی سرويسهای مختلفی همچون اخبار،
پست الكترونيكی رايگان و پيامبر فوری آن را تبديل به پرطرفدارترين دروازه اينترنتی كردند.
در آغاز قرن جديد جستجوگر Google به تدريج مقام اول را در ميان
سايتها از آن خود كرد. با وجود اين ماجرای فهرستهای اينترنتی همچنان ادامه يافت.
در حال حاضر !Yahoo برای ثبت نشانی جديد پول دريافت میكند و افراد كمی حاضرند مبلغ نسبتاً زيادی را برای قرارگرفتن در فهرستی كه
ديگر آن جذابيت سابق را ندارد بپردازند. در عوض فهرست Open Directory كه متعلق به AOL است
روز به روز جای خود را در ميان كاربران اينترنتی بازتر میكند.
سال ۱۹۹۸ بيشتر وبگردها برای يافتن سايتهای مورد نظر خود از !Yahoo استفاده میكردند. يكی از آنها جوانی به نام ريچ اسكرنتا يك
برنامهنويس اهل ايالت كاليفرنيا بود كه از دست لينكهای از بين رفته به تنگ آمده بود. بسياری از صفحاتی كه در فهرست !Yahoo قرار داشتند از
صحنه وب محو شده بودند اما لينكشان همچنان در بانك داده !Yahoo قرار داشت. تعداد ويراستاران محدود !Yahoo توانايی مديريت فهرستی كه
روز به روز حجيمتر میشد را نداشتند. در حالی كه !Yahoo تعداد اين افراد را بازگو نمیكرد منابع مختلف ارقام بسيار متفاوتی مابين ۸۵ تا ۲۰۰
نفر را اعلام میكردند.
اسكرنتا و دوستش باب تروئل كار بر روی يك فهرست جديد كه ابتدا نام آن را Yoohoo گذاشته بودند آغاز كردند. در آن زمان يكی از
اولين پروژههای نرمافزاری open-source طرحی به نام GNU بود. هدف از آن توليد نسخهای رايگان
از سيستم عامل يونيكس بود و برنامهنويسانی از سراسر دنيا به صورت داوطلبانه در آن شركت میكردند.
علاقه اسكرنتا و تروئل به اين پروژه باعث شد كه آن دو در نهايت نام
Gnuhoo را برای فهرست خود انتخاب كنند.
بالاخره در ۵ ژوئن سايت آماده شد. يك فهرست مشابه !Yahoo كه میتوانست از تعداد نامحدودی ويراستار بهره بگيرد.
استقبال ار فهرست جديد به حدی بود كه دو هفته بعد نام ۲۰۰ ويراستار
، نشانی ۲۷۰۰ سايت و ۲۰۰۰ دستهبندی در فهرست ثبت شده بود . در همين حين به خاطر مشكلاتی كه با GNU بر سر نام سايت پيدا كردند
به اجبار نام فهرست را به Newhoo تغيير دادند. مؤفقيت روش جديد تهيه فهرست نظر
مطبوعات و سايتهای معتبری چون Wired و Search Engine Watch را جلب كرد.
در ابتدا كاستیها و مشكلات فراوانی وجود داشت؛ وظيفه افراد مشخص نبود و دستهبندیها به طور نامنظمی رشد كرده بودند. بسياری از افراد
تنها برای اينكه لينك صفحه خود را در فهرست قرار بدهند به عنوان ويراستار ثبت نام كرده بودند. يك ويراستار لينكی را در فهرست ثبت میكرد
و دقايقی بعد ويراستار ديگری آن لينك را حذف میكرد. پس از تنها ۵ هفته لينك ۳۱۰۰۰ سايت در فهرست قرار داشت. يك راهنما برای كاربران
نوشته شد و قوانين مشخصی وضع شد.
در ماه اكتبر نتاسكيپ كه به يك فهرست وب برای دروازه اينترنتی
Netcenter احتياج داشت Newhoo را از صاحبان اوليه آن خريداری كرد.
در همان زمان مشكلات بر سر نام فهرست بار ديگر آغاز شد، اين بار شباهت نام با !Yahoo باعث شد تا نتاسكيپ نام فهرست را به
Open Directory Project كه به اختصار ODP خوانده میشود تغيير دهد.
با اين وجود نتاسكيپ نام اختصاصی ديگری را نيز برای فهرست انتخاب كرد؛
dmoz كه از تركيب دو كلمه Directory و Mozilla تشكيل میشد. Mozilla مرورگر open-source جديدی
بود كه نتاسكيپ برای رقابت با مايكروسافت بيرون داده بود و نام آن را از تركيب Mosaic كه اولين مرورگر اينترنتی است و Godzilla ساخته بود.
دروازههای اينترنتی ديگر نيز كه غالباً از فهرست !Yahoo بهره میبردند به سمت استفاده از فهرست جديد متمايل میشدند. استفاده از
Open Directory رايگان است اما استقبال از آن دلايل ديگری نيز دارد.
در حال حاضر ۸/۳ ميليون سايت در فهرست ثبت شده و بيش از ۵۵ هزار ويراستار در حال كار بر روی آن هستند.
در حقيقت سايتها و صفحات وب با ارزش به هر زبانی كه باشند از چشمان تيزبين اين افراد دور نمیماند. به همين دليل است كه شعار
Open Directory «انسانها اين كار را بهتر انجام میدهند» میباشد.
Google هم برای فهرست وب خود كه به Google Directory معروف است از ODP
استفاده میكند. با اين تفاوت كه Google اين فهرست را با تكنولوژی PageRank منحصر به فردش آميخته تا تنها صفحاتی كه اعتبار كافی
را دارند را در فهرست قرار دهد. علاوه بر اين ترتيب صفحات موجود در هر صفحه بر اساس PageRank آنها تعيين میشود.
يك سرويس رايگان مؤفق معمولاً در متن جنجالها قرار میگيرد و ODP هم از اين جهت مستثنی نبوده است. ويراستارهای پروژه در سراسر جهان
و با فرهنگهای متفاوت گسترده شدهاند و مسائل و مشكلاتی همچون حذف ناگهانی نام يك ويراستار از فهرست به طور گستردهای در رسانهها
مورد توجه قرار میگيرد. از سوی ديگر برخی لينكها همچون لينك به صفحات حاوی پورنوگرافی كودكان مورد اعتراض بسياری از صاحبنظران قرار
دارد.
اول آوريل ۲۰۰۲ كاربرانی كه به سايت dmoz رجوع میكردند با تصوير عجيبی روبرو شدند. رنگ آشنای آبی روشن و لوگوی مايكروسافت خبر از
خريده شدن ODP توسط اين شركت میداد. يك صفحه در داخل سايت dmoz.com ماجرايی باورنكردنی را شرح میداد با اين مضمون
كه بيل گيتس شخصاً كل پروژه را خريده تا از آن در دروازه اينترنتی MSN استفاده كند. نام ODP به MDP به معنای Microsoft Directory Project
تغيير كرده است و گويا گيتس قصددارد نام جديدی هم بر روی آن بگذارد. اين نام Gates Open Directory بود كه به اختصار GOD
خوانده میشد. با اين وجود علائمی برای ترديد نيز وجود داشت مانند عبارت طنز آميز
466 sites - 47,242 editors - - 47,161 categories كه در پايين صفحه ديده میشد.
(بر روی تصوير كليك كنيد)
روز بعد همه چيز مشخص شد. تمام ماجرا يك رسم قديمی بود كه به دروغ اول آوريل (April Fool's Joke) مشهور است.
به نظر میرسد چنين رفتارهای سبكسرانهای برای يك سايت همچون dmoz مناسب نباشد اما شايد برای طرفداران open-source و رؤسای
نتاسكيپ گرفتن انتقام از رئيس انحصارطلب مايكروسافت حتی در حد طعنه و كنايه اهميت بيشتری داشته باشد.
منابع و مطالب خواندنی :
DMoz : Who We Are And What We Do (General FAQ)
Search Engine Watch : NewHoo: Yahoo Built By The Masses (July 1, 1998)
Internet News : Netscape Says Yoohoo to NewHoo! (November 18, 1998)
Wired : The Distributed Yahoo: 'NewHoo' (July 10, 1998)
Traffik : Why the Open Directory isn't Open (March 30, 2000)
Traffik : Life After the Open Directory Project (June 1, 2000)
Online : Humans Do It Better: Inside the Open Directory Project (July 2000)
Panida : Microsoft buys the Open Directory or not (April 1, 2002)
رضا والی نژاد
