«گاوخوني» به روايت بهروز افخمي
«گاوخوني» به روايت بهروز افخمي
بهروز افخمي اين روزها درصدد ساخت ششمين فيلم بلند خود (بدون در نظر گرفتن «تفنگهاي سحرگاه» و «عقرب») با نام «گاوخوني» بر اساس رمان مشهور گاوخوني اثر جعفر مدرسصادقي است. كارگردان 46 ساله سينماي ايران چند سالي ميشود كه حقوق ساخت و بهتصوير كشيدن اين داستان را از نويسنده خريداري كرده ولي تاكنون فرصت استفاده از آن مهيا نبوده است.
هفته گذشته پروانه ساخت اين فيلم به تهيهكنندگي علي معلم صادرشد و قرار است فيلمبرداري آن بهزودي در تهران آغاز و سپس در اصفهان ادامه يابد. فيلمنامه اين فيلم توسط خود افخمي به همراه كوروش سليمزاده(دستيار وي) بر مبناي رمان مدرسصادقي نوشته شده و تاكنون فتحعلي اويسي و آتيلا پسياني براي ايفاي نقش انتخاب شدهاند. حضور نعمت حقيقي يار هميشگي افخمي، به عنوان مديرفيلمبرداري در گاوخوني محتمل بهنظر ميرسد.
پيش از اين قرار بود افخمي فيلم «فراموشخانه» را با حضور عزتالله انتظامي و هديه تهراني بسازد كه فعلا با مهياشدن شرايط ساخت گاوخوني، از اين امر صرفنظر كرده است.
با اينكه هنوز فيلمبرداري فيلم آغاز نشده ولي گروه سازنده فيلم اعلام كردهاند كه ميخواهند گاوخوني را به بيستويكمين جشنواره فجر برسانند. با توجه به اينكه فرصت آماده سازي و ارائه فيلم به دفترجشنواره تنها تا 11 ديماه است، حضور اين فيلم كمي بعيد به نظر ميرسد. اما بايد به اين نكته هم توجه داشت كه افخمي توانايي و انرژي اين كار را دارد و ميتواند با تكيه بر نبوغ فيلمسازي و خلاقيت خود اين امر را ممكن سازد.
«بهروز افخمي» به روايت بهروز افخمي
بهروز افخمي فارغالتحصيل مدرسه عالي سينما و تلويزيون در رشته تدوين است. اولين كار حرفهاي وي در مقام كارگردان، مجموعه «كوچكجنگلي» است كه پس از كنار رفتن ناصر تقوايي از جريان ساخت اين سريال، افخمي عهدهدار كار شد و بر خلاف حرف و حديثها كه گفته ميشد وي از پس اين كار برنخواهد آمد، او توانست سريال قابل قبولي بسازد. افخمي بخشهايي از اين مجموعه را انتخاب و تدوين كرد و بهصورت يك فيلم سينمايي و با نام «تفنگهاي سحرگاه» در جشنواره فجر به نمايش گذاشت. هرچند اين فيلم به صورت عمومي اكران نشد.
افخمي در سال 65 به عنوان مديرفيلمبرداري در فيلمي از سيفالله داد با عنوان «زير باران»، كه محصولي از شبكه يك سيما بود، حضور پيدا كرد. وي در سالهاي 67 و 69 به ترتيب فيلمهاي «آب را گل نكنيد» اثر شهريار بحراني و «53 نفر» اثر يوسف سيدمهدوي را تدوين كرد.
اما مهمترين اتفاق تا آن زمان در زندگي افخمي در سال 70 افتاد. وي فيلم موفق و خوشساخت «عروس» را كارگرداني كرد و با اين كار خود را به عنوان يك كارگردان كاملا حرفهاي معرفي كرد.
عروس باعث تحولي در سينماي تجاري ايران شد. معرفي دو چهره جوان و خوشآتيه در سينمايي كه به شدت با ستاره سازي مخالفت ميكرد، كار مهمي بود كه افخمي با عروس انجام داد. ابوالفضل پورعرب و نيكي كريمي با بازي در اين فيلم مدتها به عنوان نقش اول تيپ جوان در فيلمها حضور پيدا كردند(كه متاسفانه در مورد پورعرب اين قضيه ادامه دارد و هنوز نقش جوان بيست و چندساله را بازي ميكند.) و سينماي تجاري و بدون ستاره ايران را جاني دوباره بخشيدند. در زماني كه تب روشنفكرنمايي همه را دربر گرفته بود، عروس نقطه عطفي در سينماي ايران بود.
در سال 73 افخمي «روز فرشته» را ساخت. اين فيلم در گيشه موفقيت عروس را تكرار كرد ولي از عروس فيلمي ضعيفتر بود. افخمي اين فيلم را با نگاهي به «شبنشينيدرجهنم» و «روح» ساخت كه در جشنواره فيلم فجر جوايزي، از جمله بهترين بازيگري را براي عزتالله انتظامي كسب كرد.
فيلم بعدي افخمي «روز شيطان» نام داشت كه آن را در سال 74 و بر اساس فيلم «شغال» اثر فرد زينهمان ساخت كه فيلمي متفاوت در سينماي پليسي ايران بود ولي با اقبال عمومي مواجه نشد و شكستي همه جانبه خورد.
افخمي براي جبران شكست اقتصادي اين فيلم، درصدد شد فيلمي كاملا تجاري و حادثهاي با نام «عقرب» بسازد كه به علت عدم تفاهم با تهيهكننده، كار را نيمه كاره رها كرد و حسين فرحبخش تهيهكننده اثر، كار را ادامه داد كه بعدا به عنوان يك كار گروهي به نمايش در آمد.
اما در سال 76 افخمي عهدهدار وظيفه سنگيني شد كه توانست با زيركي خاص خود از پس آن برآيد. علي حاتمي بر اثر سرطان درگذشت و فيلم نيمهكاره «جهانپهلوانتختي» به عنوان ميراث براي بهروز افخمي برجاي ماند و قرار شد او ادامه دهنده كار باشد. در آن زمان براي ادامه اين اثر حتي صحبت از داريوش مهرجويي و بهرام بيضايي هم درميان بود ولي قرعه به نام بهروز افخمي افتاد.
همگان در آن زمان انتظار داشتند كه افخمي با توجه به اينكه مرحوم علي حاتمي حدود 20 دقيقه از كار را ضبط كرده بود، دنباله اثر را از روي فيلمنامه موجود بسازد ولي افخمي به اين نكته توجه داشت كه هرچه بسازد، با علي حاتمي مقايسه خواهد شد و اين قياس به نفع او نخواهد بود. پس او فيلمنامه جديدي نوشت كه در مورد كارگرداني بود كه پس از مرگ علي حاتمي مامور ميشود تا كار نيمه تمام او را ادامه دهد. او براي اين كار دست به تحقيق و مطالعاتي در زمينه زندگي تختي ميزند و در اين بين ضمن بررسي جوانب زندگي تختي درميابد كه موانع بسياري براي به پايان رساندن اين كار پيش پاي او وجود دارد.
چون در آن زمان همه انتظار ديدن ادامهاي بر كار علي حاتمي داشتند، فيلم ساخته افخمي به مذاق همه خوش نيامد ولي با گذشت زمان و جا افتادن فيلم به عنوان اثري مستقل، بر طرفداران آن افزوده شد. مهمترين شاخصه تختي، فيلمنامه آن است كه افخمي بسيار هوشمندانه و بادقت به آن پرداخته است.
اما در سال 79 بالاخره افخمي توانست اثر دلخواه خود را بسازد و موفقيت زيادي در بين عام و خاص بهدست آورد. «شوكران» كه تا به امروز بهترين اثر افخمي است، توانست با جذب مخاطب فراوان و فروش 380 ميليوني در تهران پرفروشترين فيلم سال لقب گيرد و همچنين در زمره پر مخاطبترين آثار سينماي ايران جاي گيرد.
شوكران در زمان خود فيلمي جسورانه(هر چند اين واژه امروزه آنقدر دستمالي شده كه چندشآور به نظر ميرسد) بود كه با حركت بر لبه تيغ توانسته بود به سلامت به مقصد برسد.
مهدی طاهباز
