نخستين اجراي جهاني پوئم سمفونيك پرواز در لندن
نخستين اجراي جهاني پوئم سمفونيك پرواز در لندن
كامبيز روشنروان، 23 بهمن ماه مصادف با 12 فوريه، همزمان با عيد سعيد قربان در سالن «رويال فستيوال هال» لندن به اجراي قطعاتي از آهنگسازان برجسته ايران خواهند پرداخت.
روشنروان در اين اجرا كه در برخي موارد با صداي بيژن بيژني همراه خواهد بود، اولين اجراي جهاني آهنگ «پوئم سمفونيك پرواز» را با همراهي اركستر سمفونيك لندن و سازهاي ايراني و سه دكلمه خوان كه اشعار فارسي را به انگليسي دكلمه ميكنند، به نمايش ميگذارد.
روشنروان در خصوص ساير اجراهاي آهنگهاي خود به خبرنگار موسيقي ايسنا گفت : دو قسمت از سمفوني فلكالافلاك و قطعه «شليل» كه يك ملودي بختياري است، از ديگر آهنگهايي هستند كه توسط اركستر سمفونيك رويال لندن و با همراهي كمانچه و دف اجرا خواهم كرد.
اين آهنگساز، آهنگهاي بيژن و منيژه حسين دهلوي، رقص دايرهي حشمت منجري و دشتي يك و دوي حسين ناصحي را به عنوان ديگر اجراي برنامه رويال فستيوالهاي لندن ذكر كرد.
روشنروان با تاكيد بر اين كه اجراي برنامههاي موسيقي ايراني در خارج از كشور جز ارزشمندترين برنامههاي هنر ايران است، گفت: اين كارها بايد در موسيقي ايران بارها انجام ميشد كه نشده است.
وي اضافه كرد: برنامه فوق نيز به همت و برنامهريزي يكي از اساتيد دانشگاه كين كالچ و دانشگاه شريف انجام ميشود.
به اعتقاد روشنروان اين برنامهها ميتواند زمينهساز حركت اصولي و پايدار در زمينه معرفي موسيقي فاخر ايراني در سطح جهان باشد كما اين كه از اين طريق ميتوان توانائيهاي آهنگسازان ايراني را هم در عرصه جهاني به صحنه ظهور گذاشت.
وي در پايان اظهار اميدواري كرد كه اين كنسرت داراي بازتابهاي مثبتي بوده و آئينهاي باشد مبني بر اين كه برگزاري كنسرتهاي ايراني بايستي زودتر از اينها شروع ميشد در حال كه هيچ گاه اين فرصت براي آهنگسازان ايراني فراهم نشده است.
تصنيف در موسيقي ايران
«تصنيف در موسيقي سنتي ايران» عنوان پژوهشي است از بهزاد سليمي كه اين امر را در تاريخ موسيقي ايران بررسي كرده است. خواندن گوشههايي از آن خالي از لطف نيست.
بديهي است واژهها هم مانند ديگر نمودهاي زندگاني بشر به مرور زمان تغيير معني پيدا كردهاند و اين موضوع را به خوبي مي توان در اصطلاحات موسيقي دوران اسلام ملاحظه كرد، به عنوان مثال تا حدود سده پنجم هجري به جاي زير و بم، حاد و ثقيل گفتهاند، ولي بعدها چنانكه ما امروز ميگوييم به زير و بم تبديل شده است. اين است كه براي شناخت مفهوم هنري واژه تصنيف بايد به آثار پيشينيان مراجعه كرد و بين مفهوم و كاربرد اين واژه در موسيقي ايراني در روزگاران گذشته با دوران معاصر تفاوت قائل شد. ظاهرا تصنيف در گذشتههاي دور به آهنگهاي ضربي ويژهاي كه همراه با شعر بوده، گفته ميشده است.
ديگر اينكه تصنيف انواع گوناگوني داشته است، زيرا عبدالقادر مراغي در كتاب شرحالادوار، بخشي دارد با عنوان اصناف تصانيف، و اين نشان مي دهد كه تصنيف در زمان اين موسيقيدان بزرگ، داراي انواع مختلفي بوده است.
نگارنده در بخش ديگري آورده است: اگر تصنيف را به معني آهنگي موزون (MELODY) بگيريم، گمان ميرود پيشينيهي آن به دوران باستاني تاريخ ايران، نه تنها ساسانيان، بلكه پيشتر و به دوره پارتي يا اشكاني برسد.
در قسمت ديگري از رساله مذكور با عنوان سير تاريخ تصنيف آمده است: فهلويات (آهنگهاي موزون) بيشتر به ترانههايي گفته ميشده است كه وزن معيني داشتهاند و يا در حقيقت ترانههايي كه امروز در اقصي نقاط مختلف و دور افتاده كشورمان وجود دارد، مخصوصا اورمنان كه شمس قيس رازي ميگويد و هم اكنون در كردستان هست، اشعار آهنگي بوده اند كه وزن مخصوصي داشته و مردم بدان علاقه داشتند.
همچنين اين رساله آورده است: اگرچه ما از دورهي پارتي، آثار ادبي و موسيقايي قابل ملاحظهاي در دست نداريم، ولي منظومه درخت نور يا درخت آسوريك از يادگارهاي اين دوران ميتواند نموداري از ترانهها يا فهلويات دورهي اشكاني باشد.
شعرهايي كه با اين ترانهها خوانده ميشده است، در حقيقت نوعي شعر سفيد (BLACK VERSE) و به اصطلاح هجايي سيلابيك (SYLABIC) بوده است، نظير شعر نو كه در اين اواخر در ايران رواج يافت.
اين رساله اضافه ميكند: يكي از بهترين ماخذي كه سير تاريخ تصنيف را در موسيقي سنتي ايران نشان ميدهد كتاب جامع الالحان مراغي است. از توضيحي كه اين هنرمند بزرگ داده چنين بر مي آيد كه وي تصنيف را به همان معني متداول لغوياش گرفته است.
اين رساله در فصل پاياني خود آورده است كه شادروان روحالله خالقي در مقدمه كتاب «سرگذشت موسيقي ايران»، آهنگهاي محلي را گونهاي از تصنيفهاي ابتدايي ميداند كه در پردههاي رديف موسيقي سنتي ايران اجرا مي شده، سپس اشاره ميكند: كتابي نداريم كه كلمات و آهنگهاي اين تصنيفها را ضبط كرده باشد تا در اطراف اين منبع طبيعي موسيقي خودمان، بحث و گفتوگو كنيم.
