سازهای جشنواره هيجدهم به صدا درآمدند
سازها به صدا در آمدند
گزارشی از هيجدهمين جشنواره موسيقی فجر
اجراي نيمهكاره پري زنگنه
اجراي نيمهكاره پري زنگنه در روز چهارشنبه 23 بهمن ماه در تالار وحدت تماشاگران و مشتاقاني را كه براي ديدن برنامه او به تالار وحدت آمده بودند شوكه كرد.
پري زنگنه در لحظات اول اجراي خود گفت كه قرار است برنامههاي متنوعي با عنوان «از كلاسيك تا رمانتيك» اجرا كند و سپس با همراهي نيلوفر ميرسپاسي، پريناز انوري و معصومه فرخي نوازندگان پيانو به اجراي قطعات «سرناد» اثر شوبرت و سه قطعه به زبانهاي انگليسي و الماني با نامهاي «تايتانيك»، «بانوي زيباي من» و «اشكها و لبخندها» و همچنين چند قطعه محلي و قطعات «كاروان» و «پيراهن آبي» از مجيد انتظامي و قطعه «نگاه» اثر علي تجويدي پرداخت و پس از اجراي اين قطعات طبق گفته مجري برنامه قرار شد به مدت 5 دقيقه براي استراحت به پشت صحنه برود. پنج دقيقه گذشت و سپس دو نوازنده پيانو به ترتيب وارد صحنه شدند و قطعاتي را نواختند و بعد از آن به يكباره مجري اعلام كرد كه خانم زنگنه برنامه را در همين جا تمام شده ميداند و اين خبر اعتراض گسترده تماشاگران را به همراه داشت، در حالي كه بسياري خود را محق ميدانستند به دليل پرداخت سه هزار تومان بابت بليط، يك برنامه كامل را تماشا كنند.
برگزاركنندگان جشنواره مدعي شدند كه اين تصميم خود پري زنگنه بوده وآنها دخالتي در اين باره نداشتهاند و او به دليل خستگي تمايلي به ادامه اجرا نداشته است.
ايرج صهبايي و اركستر سمفونيك تهران
ازپرمخاطبترين برنامههاي برگزار شده، اجراي اركستر سمفونيك تهران به رهبري ايرج صهبائي بود.
بيژن و منيژه، رقص دايره، فلك الافلاك، قدرت سرنوشت،موومان اول سمفوني 8 بتهوون و سوييت كارمن قطعاتي بودند كه با ويژگيهاي اجراي اركستر سمفونيك اجرا شدند.
ايرج صهبائي، اين روزها با كاستن از تدريس خود در دانشگاههاي فرانسه، سرگرم توليد اثر «در مه اصفهان» است كه نخستين اجراي جهاني آن، ماه دسامبر در فرانسه بر روي سن خواهد رفت.
صهبايي ، در حاشيه اجراي اركستر سمفونيك تهران در جشنواره هجدهم گفت:" من براي اولين باري است كه در اين جشنواره، شركت ميكنم به دليل اين كه در سالهاي گذشته مشغول تدريس در دانشگاه موزيكولوژي استراسبورگ بودم اما از 6 ماه پيش تدريس خود را كم كردهام تا به ارائهي آثار در ايران بپردازم."
وي اضافه كرد : "در زمان كوتاهي كه با اركستر سمفونيك همكاري داشتهايم ميتوانم بگويم اين اركستر جوابگو هست ولي هنوز اصولي است كه پياده نشده و تحقق اين اصول، به آينده باز ميگردد كه اركستر در دست من قرار گيرد."
صهبايي در خصوص نقاط ضعف اركستر سمفونيك تصريح كرد : "موسيقي كلاسيك سنت ما نيست پس بايد براي دستيابي به يك نقطه مطلوب زحمات زيادي را متحمل شويم اما من خوشبين هستم كه با يك تشكيلات منظم و توجه بيشتر به اركستر ، قدمهاي جديدي را برداريم." به گفته وي تربيت اصولي جوانان مستعد در موسيقي ميتواند اين استعدادها را در خدمت موسيقي كلاسيك و ملي قرار دهد.
استاد دانشگاه موزيكولوژي استراسبورگ ،در خصوص اجراي اخير خود با اركستر فيلارمونيك لندن گفت: "ميزان استقبال از اين كنسرت بينظير بود، طوري كه سالن سه هزار نفري به طور كامل پر شده بود و كساني كه در تمرينها و اجراها شركت داشتند به اين امر اذعان داشتند."
صهبائي در پايان خاطرنشان كرد: "در اين اجرا براي اولين بار موومان اول و سوم فلكالافلاك، رقص دايره، سوئيت، بختياري، دو قسمت از بيژن و منيژه و دشتي 1 و 2 حسين ناصحي اجرا شدند."
استقبال از اجراي گروه شمس
در چهارمين روز جشنواره نكته قابل ذكر ، اجراي گروه شمس به سرپرستي كيخسرو پورناظري بود كه اجراهاي زيباي اين گروه كه با هم نوايي خانمها نغمه تجدد، خاكي و آويراني هم راه بود حضار تالار وحدت را چنان غرق در حيرت و تعجب فرو برد كه به راحتي ميشد اشك شوق را بر ديدگان بسياري از مخاطبان مشاهده كرد.
پورناظري قطعات خود را در دو بخش فارسي و كردي و يك قطعه تركي اجرا كرد اين قطعات عبارت بودند از هگذار و هگذر، تونه چناني كه منم، چوني بيمن، آواز باران، اي دل، موسيقي كردي، ليلم ليل، آمان آمان، غمين وغمدار، ليبلي گلي و كولان كه قطعه آخري با تم ريتمي شود و هيجان خاصي را در تالار وحدت پديد آورد. گفتني است شدت استقبال از كنسرت گروه شمس چنان بود كه افزون بر ظرفيت كامل طبق همكف و طبقات سه گانه تالار وحدت عده زيادي سرپا ايستاده بودند.
گروه شمس در سال 1359 تشكيل شده و تاكنون 40 برنامه در داخل كشور و 50 برنامه در تالارهاي بين المللي كانادا، فرانسه، آلمان،ايتاليا و بلژيك اجرا كرده است.
اجراي قطعاتي از غلامحسين بنان توسط اركستر ملي
در سومين روز از جشنواره بينالمللي موسيقي فجر، اركستر موسيقي ملي در تالار وحدت 12 قطعه را اجرا كرد. خوانندگان اركستر ملي در اين قطعات فاضل جمشيدي و عليرضا قرباني بودند كه پس از اجراي سوئيت دشتي آهنگهايي چون ديدار، خلوت عشق، رنگ بيات شيراز، گوياي راز، قصه شب، دلشكن و توشهي عمر را اجرا كردند.
فرهاد فخرالديني، رهبر اركستر ملي، در حاشيه اين برنامه گفت: كه از مجموع اين 12 اجرا، 7 قطعه آن جديد هستند. وي اضافه كرد : 5 قطعه از كارهايي است كه بنان در گذشته خوانده و يك رنگ آذربايجاني هم داريم كه جديد اجرا ميشود. افزون بر آن قطعه تازه ديگري هم توسط فاضل جمشيدي خوانده ميشود.
موسيقي پاپ، آري يا خير
عدم حضور موسيقي پاپ در جشنواره هجدهم با اعتراض عدهاي از اهالي موسيقي مواجه بود. محمد اصفهاني با اشاره به اين كه جشنواره موسيقي فجر، همان طور كه از اسمش پيداست متعلق به همه انواع موسيقي است و نه يك نوع خاص، خواستار عنايت بيشتر مسئولان به منظور مشاركت موسيقي پاپ در جشنواره موسيقي فجر شد.
اصفهاني گفت: "چند سال پيش نيز جشنواره موسيقي پاپ به صورت مستقل وجود داشت كه من به صورت ميهمان افتخاري در دور اول يا دوم قطعاتي را اجرا كردم."
وي با اشاره به تاثيرات مثبت حضور موسيقي پاپ در جشنواره موسيقي فجر به وحشت برخيها از حضور موسيقي پاپ در صحنهي موسيقي كشور اشاره كرد و يادآور شد: "يك جريان فكري وجود دارد كه گسترش موسيقي پاپ را معادل از رونق افتادن ساير موسيقيها تلقي مي كند اين در حالي است كه اين دليل به تنهايي علت مناسبي براي حذف پاپ شمرده نميشود."
اصفهاني استقبال نسل جوان از كنسرتهاي پاپ را عاملي بر نياز جوانان به اين موسيقي ذكر كرد و خواستار حضور جدي آن در صحنههاي هنري شد. وي در عين حال تاكيد كرد كه موسيقي پاپ به دليل مقبوليت يافتن عامه در سطح جهان مورد بغض ساير موسيقيها اعم از سنتي و كلاسيك است در حالي كه همه موسيقيها لحظات مخصوص و جذابيت خاص خود را دارند.
اصفهاني در پاسخ به اين سوال كه نقش برنامههاي روتين و حركت پاپ به سمت كارهاي سطحي را تا چه حد در نگرش نامطلوب به اين هنر موثر ميداند، گفت: "من نيز متقابلا از منتقدان سوال دارم كه آيا حركتهاي موسيقي غير پاپ كاملا درست است؟ و اگر اين طور است انها بيايند تا با هم بحث كنيم كه كجايش منطفي است." وي گفت: "حذف موسيقي پاپ به بهانه سطحي نگري، بالندگي را از اين هنر سلب خواهد كرد."
به گفته اين هنرمند تا زماني كه به اين بهانههاي واهي از حضور موسيقي پاپ در جشنوارههاي موسيقي فجر جلوگيري كنند نتيجهاش آن خواهد شد كه برخي هنرمندان پاپ نيز به سمت آثار سطحي و كپي برداري حركت خواهند كرد.
قاسم افجهاي، آهنگساز، نيز اعتراض خود نسبت به عدم حضور موسيقي پاپ را با طرح يك پرسش مبني بر اين كه گناه موسيقي پاپ چيست كه در جشنواره موسيقي فجر اجازه شركت به آن داده نميشود، ابراز كرد.
وي اظهار داشت: "اولين پيامد موسيقي پاپ در جشنوارهي فجر با توجه قابليتها و استعدادهاي موزيسينهاي پاپ، معرفي اين هنرمندان و ايجاد حس رقابت در توليد و اجرا براي جشنوارههاي آتي است."
وي اضافه كرد: "هنرمند نياز به تشويق دارد. اگر اين تشويق نباشد ميپوسد، لذا بايد جشنوارهاي يا برنامههايي طرحريزي شود كه هنرمندان پاپ را معرفي كند."
افجهاي برگزاري مسابقات موسيقي پاپ در سالهاي گذشته و فراموشي آن در 2 سال اخير را مورد اشاره قرار داد و افزود: "دليل اين امر احتمالا آن است كه مسؤولان فكر ميكنند موسيقي پاپ چيزي درخورد توجه براي ارايه ندارد طوري كه در اعزام گروههاي موسيقي به خارج از كشور گروههاي موسيقي ملي و سنتي مد نظر هستند و من به ياد ندارم كه هيچ يك از گروههاي پاپ براي اجراي برنامه به خارج از كشور اعزام شده باشند."
