علیرضا اعرابی

کیهان کلهر با انتشار «‌شب، سکوت، کویر‌» خود را به عنوان یکی از نوابغ موسیقی سنتی ایران معرفی کرد. سلیقه خاص و دوست‌داشتنی آهنگسازی او در آن اثر با پختگی اساتیدی همچون محمدرضا شجریان (آواز)، حاج قربان سلیمانی (دوتار) و علی آبچوری (قوشمه)، نمایشی تازه بود از سرچشمه طبیعی موسیقی ایران؛ که غوغایی در بین شنوندگان این موسیقی به پا کرد.

در مورد «‌شب، سکوت، کویر‌» یا گروهی که بعد از آن با حضور او، محمد رضا شجریان، حسین علیزاده و همایون شجریان تشکیل شد، سخن بسیار است اما می‌خواهم سری به مجموعه تازه او به نام «‌غزل‌» بزنیم؛ اثری که با کمانچه دلفریب او، سیتار استادانه شجاعت حسین خان و تبلای سواپان چات هوری (هر دو از هندوستان) به‌وجود آمده است. آهنگ‌های گمشده‌ایی از جاده ابریشم† که با بداهه‌نوازی در موسیقی دستگاهی هند وایران، خلق شده است.
فضای قطعات این مجموعه، به جز نواندیشی در موسیقی ایران و نمایش جلوه‌های مشترک آن با موسیقی هندوستان، یاد آور قطعاتی از کیتارو است. موسیقی که در دو بعد تاریخ و طبیعت در حرکت است.
مجموعه «‌غزل‌» کیهان کلهر را که بشنوی حس می‌کنی این موسیقی را در روح خودت داشته‌ایی و با آن آشنا بوده‌ای، حس می‌کنی کیف دستی‌ات را برداشته‌ای و در مسیر جاده‌ای که روزگاری از همین نزدیکی می‌گذشته، عبور می‌کنی؛ یا شاید هم بر فراز آن پرواز می‌کنی. تصور کن! بر فراز جاده ابریشم در مسیر تاریخ پرواز کنی و نسیم گذر زمان را بر صورتت احساس کنی و مردمان آن زمان را از بالا ببینی.

صدای کمانچه کلهر و سیتار شجاعت حسین خان تو را با خود به همان زمان می‌برند و تو مبهوت و حیران این همه حس مشترک می‌شوی. و آنجا که به زبان هندی نوایی با این معنا را می‌شنوی:

صورت مهربان، چشمان معصوم و سرزنده‌ات.
زیبایی تو داستان درد مرا می‌گوید.
حتی خون مرا هم به هیچ پنداشت.
هیچ‌گاه عشق مرا نفهمید. و اکنون جوانی‌ام هدر شد.
دلبرم؛ تو قلب مرا از من گرفتی و از آن خود کردی.

هم‌نفس دل‌هایی می‌شوی که سالها قبل غم مشترکی را با تو فریاد می‌کرده‌اند. انگشتان اینان با این سازها چه می‌کند. این نواها را از چه زمان در دل‌های خود داشته‌اند؟!

خون دلم با اشکم جاری است.
چهره تو زندگی مرا عوض کرد.
از ستارگان زیبا و ماه می‌پرسم. پس از این که زندگی‌ام را عوض کرد کجا رفت؟
نور چشمم: قلب من مثل آینه است.
با مهربانی با آن رفتار کن، تا نشکند.

سفر رؤیایی بر فراز جاده ابریشم را از دست ندهید.

پی نوشت:
† پروژه فرهنگی چند ملیتی به همین نام (Silk Road) چند سالی است که بوجود آمده است.