نزاع بر سر نتها
از چهارشنبه شب اجراي سمفوني «خسوف» در تالار وحدت آغاز شده است. اين سمفوني تا اينجا يكي از پر سر و صداترين و پر حاشيهترين اجراها در چند ساله اخير بوده است. مساله تعويض رهبر اركستر و كنار گذاشتن منوچهر صهبايي و دعوت از لوريس چكناواريان، تبديل به يكي از موضوعات داغ مورد بحث در محافل موسيقي شده و اين اختلاف نظرها حتي تا صبح روز اولين اجرا هم ادامه داشت و طرفين مشغول پاسخگويي به يكديگر بودند.
طرفين اصلي اين دعوا منوچهر صهبائي(رهبر اوليه اركستر)، سعيد شريفيان(آهنگساز) و علي مرادخاني(رييس مركز موسيقي) هستند. در اين ميان تنها كسي كه سكوت كرده، لوريس چكناواريان بوده و بايد منتظر ماند و ديد اين سكوت تا چه زماني ادامه پيدا خواهد كرد.
منوچهر صهبائي: خسوف هيچ اصالتي ندارد از آثار ديگر آهنگسازان اقتباس شده است!
منوچهر صهبائي، موزيسين ايراني ساكن سوئيس، كه تا چندي پيش قرار بود، رهبري اجراي قطعه «خسوف» را بر عهده داشته باشد، در خصوص دلايل كنارهگيري خود گفت: مطالبي كه اخيرا در اين خصوص عنوان شده حقيقت ندارد.
صهبايي ادامه داد: موضوع پيشنهاد اجراي اين اثر به اينجانب اين بود كه تا وقتي كه بنده، اجراي آن را قبول نكرده بودم، نت آن را به تمام موسيقيدانان به اصطلاح رهبر اركستر در ايران نشان داده بودند ولي همگي اجراي آن را رد نموده بودند.
وي همچنين معتقد است كه تعداد ركوييمهايي تاكنون نوشته شده در اين اثر، هر گز به 2000 عدد نميرسد و رهبر اركستر فعلي اگر ميتواند، فقط 50 عدد آن را نام ببرد!
وي در خصوص خود قطعه نيز معتقد است: اين قطعه، هيچ گونه اصالتي نداشته و از آثار ديگر آهنگسازان اقتباس شده است.
منوچهر صهبايي در ادامه، مدعي شده است كه اركستر فيلارمونيك روماني هم به تهران نيامده بلكه آنان تعدادي نوازنده و خواننده كر هستند كه به طور پراكنده از شهر دور دستي به نام كرواتوا( cratova) از كشور روماني، با پرداخت روزي 30 دلار و به عهده گرفتن تمام مخارج سفر و اقامت از طرف تالار وحدت استخدام شدهاند و همگي غير مسلمان هستند و به نظر بنده، اجراي اين قطعه، توسط آنان كه با نام و ياد امام حسين (ع) و عاشورا است، برخلاف شئون اسلام است . از سوي ديگر براي اجراي اين اثر، از سوي تالار، در وجه رهبر و اركستر ارمنستان چكي به مبلغ 56 ميليون تومان در تاريخ 19 فروردين 1382 صادر شده است، در صورتي كه نوازندگان ارمني، اصلا در اين برنامه شركت ندارند و همچنين، دليل اينكه از (94 دقيقه) براي طول قطعه از سوي آهنگساز صحبت ميشود اين است كه ميخواهند دقيقهاي براي اين كار از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پول بگيرند.
سعيد شريفيان: براي انتخاب نوازندگان برتر، به كشورهاي مختلف رفتم اما در نهايت با توجه به توانايي اجرايي آنها در چارچوب محدوديتهاي مالي خود با گروه روماني قرارداد بستم.
سعيد شريفيان، آهنگساز «خسوف»، در واكنش به سخنان منوچهر صهبائي گفت كه علت حذف او از رهبري اركستر خسوف، در نظر گرفتن مشغله كاري صهبائي در خارج از كشور و عدم حضور مستمر او در تمرينات بوده است.
دكتر سعيد شريفيان كه در ادامه افزود: با صهبائي، چند سال پيش كه براي اجراي برنامهاي به تهران آمده بود، آشنا شدم و به نظرم رسيد كه او ميتواند خسوف را رهبري كند لذا از روماني با او تماس گرفتم و شرايط انتخاب گروه روماني و چگونگي آماده سازي آنها را باز كردم.
وي تصريح كرد: صهبائي نيز اين دعوت را پذيرفت و ما پارتيتورها را از تهران برايش پست كرديم كه وي پس از مطالعه كار، عنوان كرد با كمال ميل اجراي خسوف را رهبري ميكنند چون بهترين كاري است كه تا كنون ديده است.
به گفته آهنگساز خسوف، پس از اين مرحله، صهبائي درخواست كرده بود تا در انتخاب گروههاي رومانيائي در قسمتهاي سازها، تعداد بيشتري را در برخي نقاط اركستر متمركز كنند چرا كه به نظر او برخي نقاط اركستر سمفونيك تهران به تقويت بيشتري نياز داشت.
وي افزود: صهبائي پس از من به تهران آمد و در حين كار از من درخواست كرد تا دو نفر ديگر را هم از روماني دعوت كنيم در حالي كه خود من اعتقادي به ضعف در آن منطقه نداشتم اما به احترام او اين كار را انجام دادم چون معتقدم رهبر اركستر داراي حق و حقوقي است.
شريفيان در ادامه با اشاره به مشكلات كاري صهبائي در خارج از كشور كه عملا، بيشتر وقت او را گرفته است، به ايسنا گفت: وي عملا روز 23 فروردين به ايران ميآمد ، به اين معنا كه اركستر 2 هفته قبل از عيد و يك هفته پس از عيد بدون تمرين باقي ميماند لذا به عنوان ناظر هنري وآهنگسازي كه در طول سالهاي مختلف تجارب گوناگوني را داشتهام احساس كردم كه با اين نحو نميتوان خسوف را با كيفيت حرفهاي به عموم ارائه كرد.
وي تاكيد كرد: معتقد بودم زحمات زيادي كه با صرف انرژي انساني فراوان به اين مقطع رسيده است نبايد درگير يك ريسك بزرگ از نظر كيفيت اجرائي شود، بنابراين از چكناواريان در خواست كرديم تا رهبري اركستر را قبول كند و انصافا تاكنون متحمل زحمات زيادي چه به لحاظ تمرين و چه به لحاظ حاشيهگذاري سازهاي زهي شده است.
شريفيان در خصوص دلايل استفاده از نوازندگان خارجي در خسوف گفت: از آنجا كه بايد 200 نفر در مجموعه خسوف با هم همكاري ميكردند به دليل تقويت نقاط ضعيفتر و رفع كمبودهايي كه از نظر كنسرت و نوازندگان خوب در بخشهاي مختلف احساس ميشد، مجبور شديم تعداد محدودي از خوانندگان و نوازندگان خارجي را به كار گيريم هر چند كه اركستر سمفونيك تهران داراي نوازندگان مطرح و برجستهاي است اما بايد توجه داشت كه استفاده از يك سري عوامل خارجي به اجراي خوب عمومي كمك ميكند و در مباحث فرهنگي نيز نكته مثبتي ارزيابي ميشود.
وي گفت: براي انتخاب نوازندگان برتر، به كشورهاي مختلف رفتم اما در نهايت با توجه به توانايي اجرايي آنها در چارچوب محدوديتهاي مالي خود با گروه روماني قرارداد همكاري منعقد كرديم.
شريفيان تاكيد كرد: تمام تلاش ما بر اين بوده كه در اجرا، خسوف به بهترين شكل اجرا شود و كاري ماندگار در گنجينه موسيقي مذهبي قلمداد شود.
علي مرادخاني: در حين كار، به اين نتيجه رسيديم كه لوريس چكناواريان بهتر ميتواند اين مجموعه را اداره كند!
رييس مركز موسيقي، در واكنش به سخنان اخير منوچهر صهبائي گفت:در حين كار، به اين نتيجه رسيديم كه لوريس چكناواريان بهتر ميتواند اين مجموعه را اداره كند.
علي مرادخاني با بيان اينكه، صهبائي با مركز موسيقي مشكلي نداشته و اعتراض او به دگرگون شدن انتخابها در اجراي اركستر سمفونيك تهران است افزود: با توجه به وسواس و موشكافي دكتر شريفيان كه آهنگساز خسوف است به وي پيشنهاد كرديم كه بر اجراي خسوف هم نظارت داشته باشد چون بعضا ديده شده كه آهنگساز چيزي را مينويسد اما موقع اجرا ميگويد چيزي كه من ميخواستم اين نبود.
وي ادامه داد: به همين دليل با چند موسيقيدان در اين خصوص صحبت كرديم و شريفيان هم گزينههاي زيادي را انتخاب كرد كه يكي از آنها صهبائي بود ولي با پيشرفت در كار اجرا به اين نتيجه رسيديم كه لوريس چكناواريان بهتر ميتواند اين مجموعه را اداره كند.
رئيس مركز موسيقي اظهار داشت: اگر بر ادامه فعاليت صهبائي در اجراي خسوف اصرار ميكرديم ممكن بود وضعيتهاي قبلي تكرار شود و آهنگساز عنوان كند كه اجراي قطعه آن گونه كه او خواسته است نيست.
مرادخاني تصريح كرد: نامههايي را در اين راستا از صهبائي دريافت و به آنها پاسخ نيز دادم چون به هر حال اجراي اين اثر آغاز راه بوده و ما از اين به بعد كماكان در خدمت صهبائي خواهيم بود.
روابط عمومي تالار وحدت: اظهار چنين مطالبي بيپايه و اساس از سوي يك رهبر اركستر موجب تاسف است.
روابط عمومي تالار وحدت در پاسخ به سخنان اخير منوچهر صهبايي رهبر پيشين اركستر «خسوف» مبني بر پرداخت 567 ميليون تومان بابت دستمزد آقاي لوريس چكناوريان در تاريخ 19/1/82 اعلام كرد: طي بررسيهاي به عمل آمده با مركز موسيقي، انجمن موسيقي و تالار وحدت پرداخت چنين وجهي كذب محض بوده و تالار وحدت بابت دستمزد به سمفوني خسوف كار آقاي محمد سعيد شريفيان تا كنون پرداختي نداشته است. اظهار چنين مطالبي بيپايه و اساس از سوي يك رهبر اركستر موجب تاسف است.