زلزله تمام شهر را ویران کرد. گنبدهای مسجد زیبای تبریز فرو ریخت. از فیروزه اسلام جز چند دیوار باقی نماند.
ولی مسجد کبود امروز سر پاست. آن را مرمت کرده اند و دوباره گنبد ها سرپا هستند. دوباره کاشی ها به روی دیوارهای خود بازگشته اند. شما دوباره می توانید مسجد فیروزه ای رنگ تبریز را سرپا ببینید.





این مسجد در سال 870 ه.ق و به دستور جهانشاه قراقویونلو بنا شد.
خاتون جان بیگم. زن پارسا و نیکوکار جهانشاه. زنی خیرخواه که شاه دستور می دهد برایش مسجدی فیروزه ای رنگ بنا کنند. مسجدی که امروزه مقبره خاتون و شاه و فرزندانشان است.
داخل مسجد نزدیک غروب هوا سرد است و فضا تاریک. همه جا آبی رنگ است و کمی که دقت کنی متوجه تفاوتها می شوی. کاشیها و نقش و نکارهای قدیمی و جدید. تفاوت را احساس می کنید. آن را مرمت کرده اند تا دوباره عظمت آن را احساس کنید.





این مسجد یکی از معدود مسجدهای تماما مسقف ایران است. آب و هوای سخت و سرد تبریز بنایی متفاوت از مساجد کویری ایران ایجاب می کرده است. جزرهای قطور برای جلوگیری از سرمای شدید منطقه بنا شده اند.
مسجد در کنار در ورودی دو مناره کاشی کاری شده بلند و باریک داشته است که آنها هم بر اثر زلزله فرو ریخته اند و امروز اثری از آنها باقی نمانده است.
کاشی کاری های بسیار ظریف و زیبایی بر سطوح داخل و خارج مسجد به گونه ای بسیار ماهرانه نصب شده اند. کاشیهای رنگی با چنان مهارتی بریده شده و در کنار هم قرار گرفته اند که تصور می کنید همه یک قطعه کاشی بزرگ هستند. کاشی کاری های "معرق" به رنگهای آبی کمرنگ ، سبز تیره ،زرد و سفید به همراه گلها و سرشاخه ها و برگها ترکیب و هارمونی بی نظیری ایجاد کرده اند.پس زمینه کاشی ها به رنگ آبی فیروزه ای است و به همین خاطر به آن مسجد کبود می گویند.





داخل مسجد از ارتفاع 1.5 متری سطح زمین تا زیر گنبد دیوارها تماما کاشی کاری اند به همراه کتیبه هایی از آیات قرآن که با طلا و لاجورد نوشته شده اند. داخل گنبد خانه و جلوی محرابقطعه های بسیار بزرگ از سنگ مرمر حجاری شده قرار دارد که آیات قرآن بر آنها نقش بسته است.
ورودی مسجد نیمگنبدی است که به شبستانی با گنبدی هشت گوشه به قطر 15 متر منتهی می شود. در مجموع مسجد نه گنبد داشته است.
معماران ایرانی شاهکاری آفریده اند. تزئیناتی بر گرفته از هنرهای ایرانی و نکته جالب آنکه چگونه از فرهنگهای مجاور خود استفاده می کردند. نقشه مسجد و سبک آن کاملا به سبک مساجد عثمانی و برگرفته از آن است ولی آنها می دانستند چگونه از هرچیزی کمک بگیرند و آن را "ایرانی" کنند. کاری که ما امروز فراموش کرده ایم. کاش می شد امروز هم ما ایرانی بسازیم.





شاني شريف