مقبره شيخ صفی
صوفیان زیادی در این خاک زندگی کرده و رفته اند.صوفیانی که هنوز بعد از سالیان دراز کراماتشان دهان به دهان نقل می شود. و شاید صوفیان بسیاری که حتی نامی از آنها باقی نمانده است. چیزهای زیادی درباره خانقاه هایشان ، مراسم دعا و سماع آنها شنیده ایم. شاید هنوزگاهی اوقات درویشی را در خیابان ببینیم که کشکول بر دوش با موهای سپید بلند یاهو زنان و علی گویان از کنار ما رد می شود. و شاید از صوفیگری کشکول و ریش سفید برایشان باقی مانده باشد.
وقتی به مقبره شیخ صفی وارد شدم، هیچگونه تصوری از مقبره یک صوفی در ذهنم نبود. شاید جایی ساده و بی تکلف...
وقتی از درگاه اصلی وارد مجموعه شدم با حیاطی نه چندان بزرگ با دیوارهایی تماماً از پایین تا بالا کاشی کاری شده مواجه شدم.
این برج آرامگاهی گنبدی است که بر روی یک استوانه آجری قرار گرفته با علمی برنزی یا مطلا که روی آن قرار گرفته است. میان آجر سرخ رنگ گنبد با کاشی آبی کلمه بنائی شده الله الله با مهارت زیادی کار شده است.
سنگ قبر شیخ صفی زیر این گنبد قرار گرفته است. گشتی دور مجموعه می زنم و سعی می کنم تمام تصورات ذهنی ام را کنار بگذارم و وارد ساختمان بشوم.
در کنار در ساختمان ،کمی آن طرف تر مردم جمع شده اند و شمع هایی را که نذر کرده اند در "قندیل خانه" روشن می کنند.
کفش ها را در می آوریم و پشت سر هم وارد می شویم. یک آن احساس می کنم وارد یک کلیسای باروک شده ام! همه هاج و واجند. کسی جرات حرف زدن ندارد. زمزمه ای از تحسین از همه طرف شنیده می شود. قرمز و آبی تند که نقوش طلایی تمام سطح آن را پوشانده است. گچبری های بی نظیری هستند. واقعاً شکوهمند و سلطنتی . مقبره ای در خور جد بزرگ شاه اسماعیل. آرامگاه جد بنیانگذار سلسله با عظمت صفوی نباید هم چیزی کم تر از این باشد. رنگ های زرد و قرمز و آبی و طلایی. نقوش محسور کننده هستند.
"حرم خانه" در کنار اتاق اصلی قرار دارد، قبر همسر و فرزندان شیخ صفی و قبر خود شاه اسماعیل.
نور از میان شیشه های رنگی روی دیوارهای مرمری و قالی های دست باف می افتد. در بالای اتاق درست زیر گنبد الله الله قبر شیخ صفی قرار دارد. قبری از مرمر سفید که بر روی آن صندوق بسیار عالی خاتم کاری و منبت کاری قرار گرفته است.
پشت این قسمت سالنی بنام "چینی خانه" قرار دارد.
این اتاق در اصل محل اجرای مراسم درویشان بوده است ولی یعداً در دوران شاه عباس بزرگ به هنگام وقف چینی های سلطنتی به این مجموعه ساختمان را از داخل برای این منظور تغییر داده اند و الآن به موزه کوچکی تبدیل شده است. نقاشی های مینیاتورو بخور دان و کشکول درویشان وخرقه شیخ صفی!
کمی تجب می کنم. ولی درست دیده ام. خرقه ای منسوب به شیخ صفی. خرقه ای پشمینه و پاره.لباس یک درویش..
یک آن از همه زرق و برق اطرافم احساس خفگی می کنم. چطور می شود با اعتقادات یک نفر این طور بازی کرد. کسی که تمام زندگی ساده زیسته و از ساده زیستن و هیچ نبودن گفته است، کسی که لباسش این خرقه پاره بوده و حالا بازماندگانش برایش چنین آرامگاهی بسازند. آرامگاهی غرق در نور و طلا...
* شیخ صفی الدین اسحق اردبیلی از عرفای نامی دوران اولجایتو و ابو سعید ایلخانی است(قرن 7 ه.ق)