طريقه انتخاب يک دوربين ديجيتال مناسب

محمد رضا شهبازي
Mr_shahbazi@yahoo.com
DigitalCamera.Akkasee.com

با زيادتر شدن مدلهاي دوربين ديجيتال، انتخاب يک مدل مناسب که مطابق سليقه ما بوده و کارآمدي مناسب داشته باشد سخت‌تر مي‌شود. در اين مقاله به طور خلاصه مواردي را که بايد هنگام خريد يک دوربين ديجيتال در نظر بگيريم، ذکر خواهم کرد.

اگر تا بحال به فکر خريد يک دوربين ديجيتال افتاده و سري به بازار زده باشيد، متوجه خواهيد شد که مدلهاي متنوعي از مارک‌هاي مختلف در پشت ويترين فروشگاهها صف کشيده‌اند. با توجه به اينکه امروزه تقريبا تمام شرکتهاي توليد کننده وسايل الکترونيکي دست به توليد دوربين ديجيتال نيز زده‌اند، انتخاب يک دوربين مناسب از ميان اين همه مدل واقعا ديوانه کننده است. نگران نباشيد، با خواندن اين مقاله خواهيد دانست که دوربين مناسبتان را چگونه انتخاب نماييد.

چه چيزي مورد انتظار شماست؟

يک خبر خوب اين است که اکنون با بودجه‌اي در حدود 400 هزار تومان مي‌توانيد يک دوربين اتوماتيک ديجيتال بخريد که کيفيت آن خيلي از دوربين‌هاي عکاسي نگاتيوي بهتر باشد. ممکن است اين موضوع براي خيلي‌ها عجيب باشد، زيرا بيشتر مردم فکر مي‌کنند که وضوح يک دوربين فيلمي 35 ميليمتري بيشتر از وضوح يک دوربين ديجيتال معمولي است (که البته درست است).

در اينجا توجه به وضوح بالاي فيلم باعث گرديده که از يک جزء مهم در دوربين غافل شويم و آن لنز دوربين است. دو عامل به شدت بر پيچيدگي و قيمت لنز تاثير گذار است: فاصله کانوني و قطر لنز. بعبارت ديگر، هر چه يک لنز طويل‌تر و پهن‌تر باشد، ساخت آن سخت‌تر است.

از آنجا که حساسه يا سنسور دوربين ديجيتال بسيار کوچک است – حدود يک سوم سانتيمتر – لنز يک دوربين ديجيتال را مي‌توان بسيار کوتاه‌تر و باريکتر از لنز يک دوربين فيلمي که نياز به تنظيم تصوير روي کادر فيلم 35 ميليمتري دارد، ساخت.

تمام اين قضايا منجر به اين مي‌شود که سازنده دوربين مي‌تواند روي دوربين ديجيتال نسبت به دوربين فيلمي با قيمت مشابه از لنزي با کيفيت بالاتر استفاده نمايد. بنابر اين اگر شما نگران قرباني شدن کيفيت در استفاده از دوربين ديجيتال هستيد، نگراني شما بي مورد است (مگر اينکه دوربين فيلمي شما يک دوربين حرفه‌اي قطع بزرگ با لنزهاي حرفه‌اي باشد).

انتخاب رزولوشن (وضوح)

دوربين‌هاي ديجيتال در تمام اشکال و اندازه‌ها در بازار يافت مي‌شود و شما گزينه‌هاي زيادي براي انتخاب در پيش رو داريد. از لحاظ قيمت دوربين‌هاي ديجيتال با توجه به رزولوشن‌شان در دسته‌هاي مختلفي جاي مي‌گيرند. بنابر اين شما با توجه به بودجه‌اي که در اختيار داريد براحتي و سرعت مي‌توانيد محدوده رزولوشن قابل خريدتان را مشخص نماييد.

هرچند که گفتن اين که "هر چه رزولوشن بالاتر کيفيت بهتر"، راحت‌تر است، ولي اين موضوع هميشه صدق نمي‌کند، چون عوامل زيادي وجود دارند که بر کيفيت يک دوربين ديجيتال تاثير گذارند. با توجه به حداکثر اندازه‌اي که مي‌خواهيد پرينت بگيريد، خريد دوربيني با رزولوشن بالاتر تنها اتلاف پول و حافظه خواهد بود.

رزولوشن دردرجه نخست حداکثر اندازه پرينتي را که مي‌توانيد از عکسهاي دوربين‌تان بگيريد مشخص مي‌نمايد. بطور کلي، يک دوربين 2 مگاپيکسلي يک عکس 10*15 سانتيمتري خوب با يک پرينتر رنگي معمولي جوهر افشان ايجاد مي‌نمايد. از يک دوربين 3 مگاپيکسلي مي ‌توان يک پرينت 15*25 سانتيمتري گرفت.

بنابر اين واضح است که اگر فکر مي کنيد که نيازي به گرفتن (يا امکان گرفتن) پرينتهايي بزرگتر از 15*25 نداريد، احتمالا نيازي به خريد يک دوربين با رزولوشن بالا نخواهيد داشت.
البته رزولوشن اثري بيشتر از اندازه پرينت دارد. اگر شما نياز داريد بخشهايي از تصويري که گرفته‌ايد را ببريد و آنرا با دقت مناسبي بزرگ نمايي کنيد، نياز به دوربيني با رزولوشن بالاتر خواهيد داشت.
بنابراين واقع گرايانه در مورد اندازه پرينت و نوع نيازي که به عکس داريد فکر کنيد و بي محابا نگوييد که ميليونها و ميليونها پيکسل بي برو برگرد بهترين تصوير را ايجاد مي‌کند!

اگر دوربين را فقط براي ارسال تصاوير روي وب و ايميل و يا تماشاي تصاوير روي کامپيوتر مي‌خواهيد، با رزولوشن پايينتر کارتان راه مي‌افتد. بهر حال، در چنين حالتي هم دقيقا معلوم نيست که چه وقت به پرينت يا بزرگنمايي يک عکس نياز خواهيد داشت، بنابر اين بهتر است يک دوربين حداقل 2 مگاپيکسلي بگيريد.

زوم

توليد کنندگان دوربين‌هاي ديجيتال پس از متقاعد کردن شما در مورد رزولوشن مگاپيکسلي، سعي دارند که دوربين را بر اساس ميزان زوم ديجيتال آن به شما غالب نمايند! مثلا 200 برابر زوم ديجيتال! اصلا به اين حرفها توجه نکنيد.

همانند دوربين‌هاي اتوماتيک فيلمي، دوربين‌هاي ديجيتال اتوماتيک کنوني نيز بيشتر با لنزهاي زوم عرضه مي‌شوند. متاسفانه اين دوربين‌ها داراي زوم ديجيتال نيز مي‌باشند که بطور مجازي با بزرگنمايي و برش ديجيتالي تصوير حالتي شبيه به زوم با لنز را بصورت مصنوعي ايجاد مي‌نمايند.
نتيجه کار هميشه وحشتناک است! در واقع هنگامي که دوربين ديجيتال مي‌خريد، بدون توجه به نوع دوربين، بايد اول از همه زوم ديجيتال آن را غير فعال نماييد. اگر به بزرگنمايي تصوير نياز داريد بهتر است اين کار را در کامپيوتر با استفاده از يک نرم افزار مناسب ويرايش تصوير انجام دهيد.
بيشتر دوربين‌هاي ديجتال مشخصه لنزهايشان را بر اساس ضريب بزرگنمايي آن بيان مي‌کنند. مثلا عنوان مي‌شود که يک دوربين زوم 3X دارد. متاسفانه اين عدد هيچ چيزي در مورد فاصله کانوني واقعي لنز به شما نمي‌گويد. براي اينکه بفهميد اين لنز چقدر باز (وايد) يا بسته (لانگ) است (براي دانستن مشخصات تله فتوي لنز) مجبوريد کمي تحقيق بکنيد.

اگر قبلا با يک دوربين فيلمي 35mm کار کرده‌ايد، احتمالا با اندازه‌هاي فاصله کانوني لنزهاي معمولي آشنايي داريد. مثلا يک لنز 50mm تقريبا معادل ميدان ديد چشم انسان است. يک لنز بلندتر 100 ميليمتري براي مثال، تله فتو‌تر است و يک لنز کوتاهتر 28mm داراي زاويه بسيار بازي است.
دوربين‌هاي ديجيتال بخاطر صفحه تصوير کوچکشان (CCD)، معمولا فاصله کانوني‌هاي بسيار کمتري بين 8 تا 20mm دارند. خوشبختانه بيشتر توليد کنندگان دوربين‌هاي ديجيتال ميزان معادل 35mm فاصله کانوني دوربين‌هايشان را بيان مي‌کنند. بنابر اين، فاصله کانوني يک دوربين معمولي، بايد چيزي در حدود 8-20 mm (معادل 35-120) باشد که به اين معني است که لنز زوم اين دوربين همانند يک لنز 35-120mm روي يک دوربين 35mm است. يعني کمي بازتر از يک لنز نرمال 50mm و داراي يک تله فتو نسبتا خوب است (حدود 3X).

اين مقدار زوم براي يک دوربين ديجيتال اتوماتيک مقدار متعادل و مناسبي است. اگر شما بخواهيد دوربيني با قدرت تله فتوي بالاتر از نيازتان بخريد بايد دوربيني بزرگتر و تا حد زيادي گرانتر بخريد.

مشخصات دوربين

از آنجا که معيار نهايي شما براي انتخاب يک دوربين ديجيتال کيفيت آن است، شما بايد مطمئن شويد که استفاده از دوربيني که مي‌خريد راحت است و داراي مشخصات مورد نياز براي گرفتن عکسهاي مورد نظر شماست.

چون اين دوربين‌ها نيازي به محل نصب فيلم و مکانيزم حرکت فيلم ندارند، نسبت به مدلهاي فيلمي داراي تنوع بيشتري از لحاظ شکل مي‌باشند. بعضي از دوربين هاي ديجيتال طراحي‌اشان را از دوربين‌هاي فيلمي گرفته‌اند، در حالي که بعضي ديگر با بدنه‌هاي دوتکه ومنظره ياب متحرک داراي تفاوت زيادي با اين دوربين ها مي‌باشند. البته تفاوت طراحي يکي از مزاياي دوربين‌هاي ديجيتال است و بهترين راه براي انتخاب شکل دوربين رجوع به سليقه و احساس راحتي با دوربين هنگام در دست گرفتن آن است. در اينجا چند مورد را ذکر مي‌کنم که هنگام انتخاب طراحي دوربين آنها را مد نظر قرار دهيد:

- منظره ياب اپتيکي (Optical Viewfinder): بيشتر دوربين‌هاي ديجيتالي همانند دوربين‌هاي فيلمي منظره ياب اپتيکي دارند. ولي در بيشتر دوربين‌هاي ديجيتال منظره ياب اپتيکي کمتر مورد استفاده قرار مي‌گيرد. چون بيشتر اطلاعات مربوط به نور و تنظيم‌ها و 80 تا 90 درصد از تصوير واقعي روي مانيتور دوربين نشان داده مي‌شود شما بيشتر به آن اتکا مي‌کنيد. ولي با اين وجود براي شرايطي که نور محيط شديد است و مانيتور LCD دوربين ديده نمي‌شود و يا باتري دوربين ضعيف شده و مجبوريد مانيتور را خاموش نماييد داشتن منظره ياب اپتيکي لازم است.

-مانيتور منظره‌ياب LCD: کوچکترين دوربين‌هاي ديجيتال امروزي نيز داراي يک مانيتور LCD هستند که هم به عنوان منظره ياب و هم براي مرور عکسها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در بعضي از دوربين‌هاي ديجيتال صفحه LCD تنها منظره ياب تعبيه شده روي دوربين است. هنگامي که دنبال يک دوربين ديجیتال مي‌گرديد مطمئن شويد که LCD آن در شرايط نوري مختلف قابل مشاهده باشد و مثلا در نور روز يا زير نور درخشنده يک لامپ، رنگ و روي آن نپرد. مشخصه ديگري که وجود آن براي مانيتور دوربين مفيد است متحرک بودن و قابل چرخش بودن آن است. اين مشخصه براي گرفتن عکسهاي ماکرو، عکاسي از خود يا نگه داشتن دوربين در بالاي سر براي عکاسي در ميان جمعيت بسيار مهم است.

- کنترل‌هاي جبران نوري (Exposure Compensation): بيشتر دوربين‌هاي امروزي داراي کنترلهاي ساده جبران نوري هستند که براي تنظيم نور در شرايط عکاسي دشوار ضروري است. حتي اگر خودتان را به عنوان يک عکاس قبول نداريد، کسب اطلاع و آشنايي با کنترل‌هاي جبران نوري ارزش وقت گذاردن را دارد.

-ISO قابل تنظيم: همانند فيلمها که با حساسيت‌هاي مختلف نوري عرضه مي‌شوند، در بسياري از دوربين‌هاي ديجيتال هم شما مي‌توانيد ISO مجازي آنها را براي افزايش حساسيت دوربين جهت عکاسي در نور کم تنظيم نماييد. ISO قابل تنظيم براي شرايطي که فلاش مناسب يا کارآمد نيست ضروري است.

-تراز سفيدي قابل تنظيم (White Balance) : بطور ايده‌آل بايد دوربين شما اجازه تنظيم دستي تراز سفيدي را به شما بدهد. هنگام انتخاب دوربين مطمئن شويد که دوربين حتما تنظيم تراز سفيدي براي نورخورشيد، لامپ فلورسانت، تنگستن و فلاش را داشته باشد.پ

-کنترلهاي دستي: بر اساس دانش عکاسي شما، ممکن است نياز به کنترلهاي دستي بيشتر يا کمتري داشته باشيد. تمام دوربين‌هاي ديجيتال داراي مد برنامه‌ريزي شده اتوماتيک هستند و بيشتر آنها مد دستي نيز دارند. اگر فکر مي‌کنيد که نياز به کنترل نور دستي داريد بايد دوربيني بگيريد که حداقل داراي مدهاي اولويت شاتر (Shutter Priority) و اولويت ديافراگم (Aperture Priority) باشد. اگر در مورد کنترل‌هاي دستي کاملا جدي هستيد، بايد دوربيني با مد کنترل دستي فوکوس بگيريد. به خاطر داشته باشيد که مدهاي اولويت شاتر و ديافراگم و جبران نوري معمولا کنترلهاي لازم حتي براي يک عکاس حرفه‌اي را فراهم مي‌آورند.

-فلاش همزمان (Flash Sync): عکاس حرفه‌اي نياز به کنترل سيستم فلاشهاي خارجي از طريق يک کابل يا محل نصب فلاش روي دوربين دارد. اگر شما نيز چنين احساس نيازي داريد، هنگام خريد يک دوربين دقت نماييد که چنين مشخصه‌اي را داشته باشد.

-تاخير شاتر: هر چند در بيشتر دوربين‌ها چنين مشکلي وجود ندارد، ولي در بعضي از دوربين‌هاي ديجيتال تاخير شاتر اندکي مشکل آفرين است. هنگام آزمايش يک دوربين، مطمئن شويد که بين فشردن دکمه شاتر و زمان واقعي گرفتن عکس توسط دوربين فاصله‌اي وجود نداشته باشد. حتي يک تاخير اندک ممکن است به قيمت از دست دادن يک لحظه مهم تمام شود.

حافظه و باتري

بيشتر دوربين‌هاي ديجيتال امروزي از يکي از سه نوع حافظه معروف CF (CompactFlash) ، SM (SmartMedia) يا MS (MemoryStick) استفاده مي‌نمايند. هيچکدام از اين انواع برتري محسوسي نسبت به ديگري ندارد و نمي‌تواند مبناي انتخاب باشد. ولي بايد انتظار داشته باشيد که دوربين شما يک حافظه کوچک به همراه داشته باشد و حتما خريد يک حافظه اضافه را در برنامه داشته باشيد. خوشبختانه قیمت اين حافظه‌ها نسبت به سابق کاهش يافته و يک کارت حافظه 128 MB را مي‌توان در حدود 60000 تومان خريداري کرد. اگر دوربين مورد نظر شما از اسمارت مديا استفاده مي‌کند توجه نماييد که حداکثر ظرفيت قابل پذيرش دوربين محدوديت دارد. دوربين‌هاي قديمي‌تر که از اسمارت مديا استفاده مي‌کنند لزوما کارت‌هاي حافظه جديدتر با ظرفيت بالاتر را نمي‌پذيرند. دوربين‌هايي که از کامپکت فلش و مموري استيک استفاده مي کنند چنين مشکلي ندارند. قبل از خريد کارت حافظه ظرفيت بالا، حتما مشخصات دوربين را بررسي نماييد.

دوربين‌هاي ديجيتال يا از باتري شارژي و شارژر مخصوص همراه دوربين و يا از باتريهاي اندازه AA غیر شارژی استفاده مي‌کنند. اگر دوربين مورد نظر شما از باتريهاي AA استفاده مي‌کند، حتما خريد يک دست باتري قابل شارژ NiMH و شارژر يا LiIon را در برنامه خريدتان قرار دهيد. چون به علت مصرف بالاي دوربين‌هاي ديجيتال بدون استفاده از باتريهاي شارژي با ظرفيت بالا (بالاي 1500 MAh) حتما بزودي ورشکست خواهيد شد!

کيفيت عکس

همانطور که قبلا ذکر شد، کيفيت عکس حرف آخر را در انتخاب يک دوربين عکاسي مي‌زند. راه‌هاي زيادي براي قضاوت و بررسي کيفيت يک دوربين وجود دارد، ولي در نهايت نمي‌توان به طور قطع خوب يا بد بودن يک تصوير را مشخص نمود. اگر يک عکس مطابق سليقه و نظر شماست، پس خوب است. ولي اگر با تعداد زيادي تصوير مختلف روبرو هستيد و در قضاوت درمانده‌ايد موارد زير را به عنوان راهي براي داوري در مورد کيفيت عکس يک دوربين پيشنهاد مي‌کنم:

-رنگها چقدر دقيق هستند؟ ممکن است يک دوربين، عکسي با رنگهاي بسيار زيبا و شفاف بگيرد ولي باز هم به نظر جالب نيايد. بنابر اين اگر شما دنبال ديدن رنگهاي واقعي در عکس هستيد و نه صرفا رنگهاي زيبا و شفاف، دنبال دوربيني بگرديد که دقت رنگي آن مناسب باشد. سعي کنيد که ببينيد آيا دوربين در ثبت طيفهاي مختلف يک رنگ و رنگهاي مختلف دقت دارد يا نه؟ مثلا ببينيد آيا رنگهاي آبي را به همان دقت رنگهاي قرمز ثبت مي‌کند يا نه؟ اگر در مورد دقت رنگها خيلي اصرار نداريد، جذابيت رنگهاي ايجاد شده توسط دوربين را مد نظر قرار دهيد. مثلا اينکه آيا شما رنگهاي کمتر يا بيشتر اشباع شده را دوست دارید. و یا کنتراست بيشتر يا کمتر؟ و از اين قبيل.

-جزئيات تصوير در سايه و نور زياد چگونه است؟ آيا دوربين در عين اينکه سايه‌هاي تاريک و نورهاي زننده موجود در رنگهاي روشن را بخوبي نشان مي‌دهد، قادر به نشان دادن جزئيات تصوير در سايه و نور زياد مي‌باشد؟ سعي نماييد تصاويري از دوربين در شرايط نوري مختلف را بررسي نماييد تا قابليتهاي نوري دوربين را تشخيص دهيد. به ويژه به عکسهاي منظره دقت نماييد و اطمينان حاصل نماييد که دوربين تصوير آسمان را بدون سفيد شدن رنگ آن و دقت کافي در نشان دادن الگوي ابرها مي‌گيرد.

-آيا دوربين رنگهاي مصنوعي ايجاد مي‌کند يا نه؟ بعضي از دوربين‌هاي ديجيتال هنگام گرفتن عکسهاي داراي کنتراست‌‌هاي شديد رنگهاي غيرعادي در تصوير ايجاد مي‌نمايند. بعضي اوقات لبه‌ها يا حاشيه‌هاي بنفش (Purple Fringing) و انعکاسهاي قرمزرنگ در نواحي با کنتراست بالا بخصوص هنگام عکاسي با زوم بالا بوجود مي‌آيند. حذف اين مشکلات در نرم افزارهاي ويرايش تصوير کار آساني نيست، بنابر اين سعي نماييد دوربيني بخريد که چنين مشکلاتي کمتر داشته باشد.

-تصاوير چقدر نويز دارد؟ بيشتر دوربين‌هاي ديجيتال داراي نويز در تصوير هستند، اما بعضي از آنها بدتر از بقيه مي‌باشند. هر چه از ISO بالاتري استفاده نماييد نويز تصوير بيشتر مي‌شود. به نحوه زياد شدن نويز عکس دوربين در نواحي تاريکتر دقت نماييد. احتمالا قادر به يافتن دوربيني بدون نويز نخواهيد بود، ولي مي‌توانيد دوربيني با حداقل نويز پيدا نماييد يا حداقل، نويز زيباتري از بقيه داشته باشد!

-تصاوير چقدر دقيق (شارپ) هستند؟ بيشتر دوربين‌هاي ديجيتال تا حدودي عمل افزايش دقت ديجيتالي (شارپ کردن) را روي تصاويرشان انجام مي‌دهند. با اين کار تا حد زيادي مي‌توان جزئيات و کنتراست‌هاي تصوير را بهبود بخشيد. ولي با شارپ کردن بيش از حد ممکن است تصوير زننده و با کنتراست زياد به نظر برسد. اگر تصوير داراي شارپنس بالا به نظر مي‌آيد، بررسي نماييد که آيا دوربين داراي تنظيم شارپنس قابل غير فعال شدن هست يا نه؟

تصميم‌گيري بزرگ

در انتها ممکن است باز هم قادر نباشيد دقيقا بگوييد که کدام دوربين بهتر از ديگري است. اين انتخاب معمولا ترکيبي از کيفيت تصوير، سليقه و احساس راحتي است. قبل از خريد مطمئن شويد که انتخاب شما بر اساس نيازهاي شما و نه احساس نياز کاذب مربوط به تبليغات بازار باشد. يک دوربين گرانتر لزوما داراي کيفيت تصوير بهتر و داراي مطابقت بيشتر با نياز شما نيست. اگر سوالاتي را که در اينجا مطرح شد از خود بپرسيد، به دوربيني مي‌رسيد که داراي کيفيت مطلوب شما و قدرت تصويربرداري ديجيتالي مطابق نيازهاي شما خواهد بود.

ضمنا قبل از خريد و بعد از خريد براي آشنايي بيشتر با مشخصات، تواناييها و امکانات دوربين‌هاي ديجيتال و نيز فراگيري روشها و ترفندهاي ويژه در عکاسی ديجيتال سري به وبلاگ دوربين ديجيتال و سايت عکاسي بزنيد. قطعا چيزي جديد براي فراگرفتن خواهيد يافت و يا اگر چيز جديدي نيافتيد شايد بتوانيد براي افزودن چيزي جديد با ما همکاري نماييد.

Photo| Mohammadreza Shahbazi- A guide for those who want to purchase a digital camera