پاداش !

محدوديت جنسيتی برای ورود به دانشگاه
پاداش !

درست يک روز بعد از اينکه دکتر توکلی، يکی از معاونين سازمان سنجش مانند 25 سال گذشته در تلويزيون نکاتی در ارتباط با کنکور را تشريح کرد، دکتر رحيمی، رئيس سازمان سنجش در گفت و گو با خبرگزاری دانشجويان ايران صحبت از طرح پذيرش جنسی به ميان آورد.
او گفت: « ايجاد محدوديت‌ 50 درصدي در پذيرش دختران، جبران كننده مشكل سربازي داوطلبان پسر خواهد بود. » و تاکيد کرد: « اجراي طرح پذيرش جنسي مي‌تواند كيفيت دانشگاه‌ها را ارتقا ‌دهد.»
رييس سازمان سنجش آموزش كشور تصريح كرد: « در حال حاضر در بعضی رشته ها پذيرش داوطلبان دختر به بيش از 70 درصد رسيده است ، در حالي كه اگر سقف پذيرش جنسي در اين رشته‌ها لحاظ شود نه تنها باعث حفظ تعادل در هرم جنسي دانشگاه‌ها مي‌شود، بلكه نوعي توازن جنسي در رشته‌هاي تحصيلي و تعداد دانش آموختگان دانشگاهها به وجود مي‌آورد.»
به اعتقاد دكتر رحيمي نبود تعادل در هرم جنسي دانشگاه‌ها، يكي از دلايل احتمالي موثر در افت كيفي برخي رشته‌هاي تحصيلي است و چنانچه سياست پذيرش جنسي در رشته‌هاي تحصيلي اتخاذ شود، كيفيت علمي دانشگاه ها نيز ارتقا مي يابد.
صحبتهای رئيس سازمان سنجش واکنش تدافعی وزارت علوم را برانگيخت. فاطمه راکعي به نقل از معاون آموزشی وزير علوم تاکيد کرد: « گفته های دکتر رحيمی نظر شخصی ايشان است و طرحی با عنوان پذيرش جنسی در وزارت علوم مطرح نيست. »
اما چيزی نگذشت که همزمان با سفر وزير علوم به ارمنستان، دکتر رحيمی بار ديگر بر نظرات خود پافشاری کرد و به صراحت گفت: « برای ايجاد تعادل در جامعه و بازار کار در برخی از رشته های مراکز آموزش عالی لازم است محدوديتهايی برای دختران در نظر گرفته شود. » او درادامه سخنانش در دانشگاه زنجان جمله ای بر زبان آورد که برای دانشجويان دختر بسيار سنگين آمد. گفت: « روند افزايش تعداد دانشجويان دختر در کلاسهای درس باعث می شود تا جريان آموزشی از حالت طبيعی خارج شود. »
رئيس سازمان سنجش در گفت و گو با خبرگزاری کار ايران نيز اعلام کرد: « اصولا دختران يکسال بعد از گرفتن ديپلم به دانشگاه وارد می شوند اما پسران بعد از گرفتن ديپلم و در صورت وارد نشدن به دانشگاه ملزم به رفتن سربازی می شوند که اگر بخواهيم بين آقايان و خانمها تعادل ايجاد کنيم بايد دخترانی را که در دانشگاه قبول نمی شوند، دو سال از کنکور محروم کنيم که البته اين سياست اصلا درست نيست. »
تکرار مجدد اين صحبتها واکنش صاحبنظران را برانگيخت. دکتر فاطمه راکعی، رئيس کميته زنان، جوانان و خانواده مجلس، با ابراز تاسف از اين اظهارنظرها گفت: « بسيار متاسفم که با يکی از زيباترين جنبه های انقلاب که ايجاد فرصتهای برابر علمی برای زنان و مردان بود، اينگونه برخورد می شود. » وی افزايش تعداد دختران دانشجو در سالهای اخير را موضوعی قابل بررسی دانست و تاکيد کرد: « آقايان به جای اينکه معضلات فرهنگی و اجتماعی و مساله اشتغال فارغ التحصيلان را حل کنند، تنها راه را حذف صورت مساله می دانند اما ما زنان فرهنگی و دانشگاهی اجازه نخواهيم داد هيچ فرد يا گروهی با اين مساله که از افتخارات نظام است اينطور برخورد کند. »

پسران بيشتر تلاش کنند

در حاليکه تحصيلات زنان و بالا بودن آن يکی از شاخصهای توسعه يافتگی کشورها به حساب می آيد و هنوز که هنوز است در هر مجمع بين المللی از نمايندگان ايران در اين باره سوال می شود و سخنرانان همواره از بالا بودن آمار دانشجويان دختر برای نشان دادن پيشرفت وضعيت زنان استفاده کرده اند، اظهارات تشويقی دکتر رحيمی آب سردی بر سر دختران جوانی ريخت که بدون هيچ امتياز ويژه و صرفا بر اساس تلاششان به دانشگاه راه يافته اند.
کنکور و در کل حوزه آموزشی در سالهای اخير تنها حوزه ای است که هميشه از وجود تبعيضهای جنسيتی به دور بوده است. بسياری از رشته های دانشگاهی در سالهای پس از 1358 ( سال انقلاب فرهنگی در ايران ) بر اساس جنسيت سهميه بندی شده بودند که سهم زنان همواره کمتر از مردان بود. در سالهای اخير به تدريج محدوديتهای انتخاب رشته برای زنان کاهش پيدا کرد و حالا با افزايش تعداد دختران در دانشگاهها ترس از اعمال مجدد محدوديتها به وجود آمده است.
تا پيش از 1377 تعداد پسران پذيرفته شده همواره بيش از دختران بود و جالب است که اين موضوع هيچ گاه غيرطبيعی جلوه داده نمی شد اما با بيشتر شدن تعداد دختران پذيرفته شده نسبت به پسران، بحث از عدم تعادل به ميان آمد !
به عقيده کارشناسان، اگر مسؤولان از افت تحصيلی پسران نگرانند، که هستند، بهترين راه بررسی علل کاهش اشتياق پسران برای ورود به دانشگاه است نه اينکه با اعلام طرح غيرکارشناسی پذيرش جنسی، زنان و دختران را از حقوقشان محروم کنند.
سميرا کلهر، کارشناس علوم اجتماعی در اين زمينه معتقد است: « شايد محدود کردن ظرفيت پذيرش دختران بتواند به افزايش ورود پسران به دانشگاه کمک کند و تا حدی از مشکلات سربازی آنها بکاهد، اما حقيقت اين است که برای از بين بردن مشکل پسران نبايد به مشکلات دختران افزود. » به عقيده وی طرح پذيرش جنسی سرآغاز يک تبعيض جنسيتی ديگر عليه زنان است و اجرای آن به افزايش آسيبهای اجتماعی کمک می کند.

ترس از حضور ديگران !

مشخص نيست ترس از افزايش دختران تحصيلکرده از کجا سرچشمه می گيرد. اگر از نظر کارگزينی مساله را بررسی کنيم، شايد از دست رفتن فرصتهای شغلی برای پسران يکی از اين نگرانيها باشد. اما بسياری از کارشناسان اعتقاد دارند بدنه مردسالار جامعه آنقدر قوی هست که کوچکترين تغيير را حتی در سطح مشاغل نپذيرد. به عقيده اين کارشناسان جامعه ما در سالهای آينده با موج عظيمی از دختران تحصيلکرده بيکار و پسران فاقد تحصيلات عالی رو به رو خواهد شد که اتفاقا همين پسران مهار اقتصادی کشور را به دست خواهند گرفت. دکتر الهه کولايی، نماينده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، عقيده دارد: « به زودی بازار کار با انبوهی از زنان متخصص بيکار مواجه خواهد شد. با توجه به فرهنگ حاکم بر جامعه ما که در آن اشتغال برای مردان طراحی شده است، آن هم به لحاظ تکليف تامين زندگی، به گونه ای فرصتهای مساوی در اختيار زنان متخصص و مردان بدون تخصص قرار می گيرد و اين باعث اتلاف سرمايه ها و نيروهای انسانی خواهد شد. »
موضوع ديگر، بحث همسرگزينی است. افزايش سطح توقع در انتخاب همسر، در شرايطی که بين تحصيلات زن و مرد در جامعه توازنی وجود ندارد، بحرانی را در نظام همسرگزينی جامعه ايجاد می کند. از ارزشهای رايج در جامعه ما اين است که دختر با پسری ازدواج کند که از نظر ميزان تحصيلات با او هم سطح يا از او بالاتر باشد. پسران نيز ترجيح می دهند با دخترانی ازدواج کنند که تحصيلات کمتری دارند.
به عقيده سميرا کلهر، افزايش تحصيلات دختران يا به تجرد قطعی دختران می انجامد، « يا دختران به ازدواج با پسرانی در سطح پايينتری از تحصيلات تن می دهند که مشکلاتی در زندگی زناشوييشان ايجاد می شود. »
در کنار همه اين تحليلها، داده های آماری حاکی از اين است که کل جمعيت باسواد ديپلم به بالا در کشور فقط 4.1 درصد از کل جمعيت را تشکيل می دهند و مشخص نيست بيشتر شدن تعداد دختران در دانشگاهها در ميان چنين جمعيت کوچکی چقدر می تواند بر کاهش ازدواج در جامعه تاثير معناداری داشته باشد.

با همه اين حرفها می شود نتيجه گرفت که متاسفانه در ايران، زنان و دختران، هنوز " ديگران " به حساب می آيند. ديگرانی که برای رشد کردن بايد آنقدر گردن بکشند که بتوانند ديوارها و سقفها را پشت سرگذارند و اگر توانستند رشد کنند، بايد همواره مواظب تبرها باشند. تبرهايی که نه فقط بر ريشه " ديگران" بلکه به ريشه جامعه صدمه می زند.

پرستو دوکوهکي