اگر رضا شاه پهلوی می دانست که خدمت وظيفه عمومی که در زمان او به صورت قانون درآمد، همچنان در ايرانی که در هزاره سوم ميلادی در ميان هياهوی اسلحه های مدرن، به شکل جمهوری اسلامی اداره می شود، به اجرا درمی آيد، از غصه دق می کرد!

قانون نظام وظيفه عمومی بيش از 80 سال پيش در حالی تصويب شد که کشور ما را صاحب يک ارتش مدرن می کرد. بعد از گذشت اين سالها حالا شايد اين قانون مايه ننگ ارتش ما باشد چراکه بيشتر کشورها، مخصوصا کشورهای در حال توسعه و توسعه يافته، برای ارتش کشورشان نيروهای حرفه ای دارند و خدمت اجباری سربازی يک اصل عقب افتاده به حساب می آيد.

لزوم وجود يک ارتش نيرومند، کم هزينه ولی کارآمد، مجلس را بر آن داشته است که قانون نظام وظيفه عمومی را متحول کند.

در پيش نويس طرحی که اکنون با قيد يک فوريت در انتظار مطرح شدن در صحن علنی مجلس شورای اسلامی است، تغييراتی ايجاد شده است که به اعتقاد نمايندگانی که طراح اين تغييرات هستند، به حرفه ای شدن ارتش می انجامد.

بر اساس اين طرح مدت ضرورت خدمت وظيفه عمومی که در حال حاضر، 24 ماه است، به 21 ماه تقليل پيدا می کند. اين در حاليست که دوره خدمت سربازی افرادی که تحصيلاتی بالای ديپلم دارند، طبق اين طرح از حالت اجباری خارج می شود. آنها پس از طی دوره 3 ماهه آموزشی، معاف شده و در صورت تمايل به استخدام پيمانی ارتش و سپاه درمی آيند.

به اعتقاد دکتر محمود جمعه پور، جامعه شناس و عضو هيئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبايی، اين کار به حرفه ای شدن ارتش کمک می کند : " به شرطی که مکانيزمش بررسی و تحقيق شود."

او مکانيزم فعلی ارتش و سپاه را مناسب اين طرح نمی داند: " بيشتر متقاضیان استخدام در ارتش و سپاه، که تعدادشان کم هم نيست، نه براساس علاقه، بلکه فقط به عنوان کسب يک شغل با درآمد ثابت تقاضای استخدام می دهند. از اين افراد فقط می شود در قسمتهای اداری کمک گرفت؛ چون روحيه نظامی گری ندارند و نمی توانند مثلا هر روز در صبحگاه حاضر باشند."

طرح اصلاح قانون نظام وظيفه که به نظر می رسد در کمتر از يک سال تهيه شده است، با مخالفت شديد ستاد کل نيروهای مسلح مواجه شده است. در اين ميان حتی معاون حقوقی و امور مجلس وزارت دفاع هم با دلخوری از نمايندگان، گفته است: " اين وزارتخانه در جريان تدوين اين طرح نبوده است. "

سرتيپ حسين ياسينی، معاون نيروی انسانی ستاد کل نيروهای مسلح، ايراد محتوايی اين طرح را " ايجاد تبعيض بين مشمولان ديپلم و بالاتر از ديپلم " می داند و اعتقاد دارد: " تغييرات بايد براساس نيازهای ستاد کل باشد."
اين در حاليست که چندی پيش همين ستاد از کمی بودجه گلايه و اعلام کرده بود قادر به تامين سربازها در محل های خدمتشان نيست.

دکتر جمعه پور، اما، اجباری بودن سربازی برای ديپلمه ها را تبعيض آميز نمی داند: " هر سازمان نظامی نياز به يک بدنه دارد که اين بدنه بايد تحصيلات پايين تری داشته باشد تا راحت تر به نظم درآيد."

با همه اين مخالفتها و اظهار نظرها، اين طرح در راه تصويب در مجلس است. چيزی که شايد نمايندگان مجلس برای بررسی طرح کم داشته باشند، نظرهای مشمولان و پسران درگير خدمت سربازی است. می شود از طريق وبلاگ ها، گزارش ها، و همين هفته نامه کاپوچينو حرفها را به گوششان رساند...

* عکسها: آرش عاشوری نیا، آرشيو کاپوچينو.