از تجريش تا شوش: نيمی زنانه، نيمی مردانه!

از ابتدای آبان ماه، شورای شهر و شهرداری تهران به طور هماهنگ از طرحهايی با ريشه تفکيک جنسيتی در سطوح مختلف جامعه خبر دادند.

اين صحبتها از طرح " حذف حجاب " در مدارس دخترانه شروع شد. طرحی که نزديک به ده سال است با نامی ديگر در آموزش و پرورش اجرا می شود. با اين حال منظر خير حبيب اللهی، عضوکميسيون فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران طوری از اين طرح سخن گفت که گويی از اجرای طرح " استتار" در مدارس دخترانه خبر ندارد.
وزارت آموزش و پرورش در جستجوی راه حلی برای مشکلات جسمانی دختران، اواسط دهه 70 به مدارس دخترانه ابلاغيه ای فرستاد که براساس آن مديريت اين مدارس موظف می شدند با بالا کشيدن ديوارها، ديد ساختمانهای اطراف را به حياط مدرسه محدود کنند تا دختران بدون مانتو و مقنعه و با لباس ورزشی به فعاليت بدنی بپردازند. طرح استتار، با آنکه موافقان زيادی داشت اما به دليل هزينه های زيادی که به مدرسه تحميل می کرد، هيچ وقت فراگير نشد.

به فاصله کمتر از دو روز، چمران، رئيس شورای شهر تهران، از ايجاد بوستانهای مخصوص زنان خبر داد: " پارکهايی که زنان بتوانند بدون حضور مردان و با آسايش و امنيت در آنهاتفريح و ورزش کنند."
همزمان در کرج اعلام شد که اتوبوسهای مخصوص زنان در حال تردد هستند.
قبل از آن هم تاکسی سرويس زنان در شهرهای مختلف کشور شروع به کار کرده بود.
تازه ترين طرح هم ( تا زمان نوشته شدن اين مطلب ) جدا کردن باجه های تلفن عمومی به زنانه و مردانه است.

نبود امنيت و وجود آزارهای جسمی و کلامی برای زنان هميشه عاملی بوده که موجب استقبال زنان از چنين طرحهايی شده است. اما جامعه شناسان و روانشناسان اجتماعی اعتقاد دارند تفکيک جنسی فضاهای عمومی نه تنها راه حل مناسبی برای جلوگيری از اين آزارها نيست بلکه اصولا غيرقابل اجراست.

زهرا نژادبهرام، مشاور فرماندار تهران تنها مقام دولتی بود که به صراحت با اين طرحها مخالفت کرد. او گفت: " اگر حجاب بد است و دختران از اين بابت ضربه می بينند، راهش اين نيست که آنان را در زندان سربسته نگه داريم و بگوييم حجابتان را برداريد."

اما اين مقام دولتی هم از راه حل ديگر در اين زمينه سخن نگفت. با اين حال به نکته جالب توجهی اشاره کرد: " عملکرد شهرداری به گونه ای بوده که ميزان مشارکت زنان در سطوح مديريتی، تصميم سازی و تصميم گيری را به صفر رسانده و در حد يک کارمند کاهش داده است. "

گفته او در واقع اشاره به برخورد دوگانه شهرداری و شورای شهر تهران در مورد زنان است. آنها از يک سو به بهانه ارج نهادن به زنان، خدماتی را به صورت محيطهای تفکيک شده ارائه می کنند و از سوی ديگر، سدی می شوند برای دست يابی زنان به سطوح مديريتی. همانطور که در اواين اقدام شهردار تهران، زهرا صدراعظم نوری، تنها مدير شهرداری ( شهردار سابق منطقا 7 تهران ) از کار برکنار شد.

يک فعال امور زنان که از شنيدن طرحهای تفکيک جنسی به شدت عصبانی شده بود، گفت: يکی به مسئولان بگويد جدا کردن توالتهای زنانه و مردانه به خاطر حفظ بهداشت بوده نه چيز ديگر! و اين مورد قابل تعميم به همه حوزه های اجتماعی نيست.

با تمام اين حرفها به نظر می رسد طرحهای تفکيک جنسيتی زمانی قابل پذيرش می شوند که زنان حق انتخاب داشته باشند. اين روزها زنان در عرصه عمومی حضوری فعال دارند و نمی شود به راحتی آنها را به حاشيه برد. کاری که مرتجعان و متحجران در سالهای نخستين انقلاب اسلامی قصد انجامش را داشتند. در آن سالها به زنان به عنوان قشر محروم و نيازمند جامعه نگاه می شد اما اکنون با وجود رشد چشمگير زنان تحصيلکرده، ديگر نمی شود چنان ديدی را حفظ کرد.

شورای شهر تهران وشهرداری که با حداقل رای های مردم تهران انتخاب شده اند ( فقط 10 درصد از مردم تهران در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستای سال 1381 شرکت کردند. ) در پی آن هستند که پايتخت ايران را به سمتی ببرند که سالها آرزوی متحجران بوده: نيمی زنانه، نيمی مردانه! و در اين ميان از نارضايتی های مردم نگرانی به دل راه نمی دهند چراکه اصولا منتخب واقعی مردم نبوده اند.

* عکس: حسن سربخشيان
کاريکاتور حميدرضا نصيری در همين زمينه.

Report | Parastoo Dokuhaki - Insecurity, physical and verbal sexual harrasments have always been the only reason why some women welcome projects that end up in segregation of the sexes. But sociologists and psychologists believe that public separation is not the answer to this problem; moreover,it is impractical.