دخمه شیرین (برگرفته از منظومه خسرو و شیرین)
نویسنده و کارگردان: قطب‌الدین صادقی
بازیگران: پردیس افکاری (شیرین)، رضا افشار (شیرویه)، ناصر عاشوری (باربد)، نعمت اسداللهی (موبد پیر)، اشکان جنابی (موبد جوان)، ...
آهنگساز: فرزاد ورزنده آذر
طراح صحنه و لباس : منیره ملکی

ادبیات کلاسیک ایران از شاهنامه‌ی فردوسی تا آثار نظامی، عطار و... از عناصر دراماتیک و جذابی جهت خلق یک درام برخوردار بوده و این قابلیت را دارد تا از بطن این وجوه دراماتیک نمایشی آفریده شود.
قطب‌الدین صادقی نویسنده، مدرس، کارگردان و پژوهشگر تئاتر را با آثار بسیاری که وام‌گرفته از متون ادبی کهن ایران‌زمین نیز هستند می‌شناسیم. بهرام چوبینه، مویه جم، سی مرغ. سیمرغ و ....آثاری هستند برگرفته از قصص منظوم شاعرانی همچون فردوسی و عطار.

دخمه شیرین با نگاهی دیگرباره و برداشتی خاص از منظومه‌ی خسرو و شیرین نظامی گنجوی، تازه‌ترین اثری است که توسط این نویسنده و کارگردان در تالار چهارسو تئاتر شهر به روی صحنه رفته است.

این نمایش جدال شیرویه فرزند ناخلف خسرو را با شیرین و همچنین باربد، خنیاگر دربار خسرو، برای تصاحب مهر شیرین و هنر باربد در فاصله‌ای اندک از مرگ خسرو را دربرمی‌گیرد.

نویسنده و کارگردان در این اثر سه عنصر را در تقابل با قدرت و زور قرار داده است. عشق و پاکی آن در وجود شیرین، اصالت هنر باربد و خرد موبد جوان و ایمان برگرفته از عقل‌مداری. عناصری که شیرویه با توسل به قدرت و زور، زیر سلطه گرفتن آنها را خواهان است.



نگاه قطب‌الدین صادقی در این اثر بر شخصیت شیرین متمرکز است. این نگاه حتی‌الامکان از فمینیسم رایج دوری گزیده و با محور قرار دادن عشق بر شخصیت و صلابت زن تاکید دارد. همچنین تقلید کورکورانه و حذف عنصر عقل در دینداری به نقد و چالشی هر چند موجز در این نمایش کشیده شده است. آنچنان‌که در پایان اجرا، موبد جوان بر استاد خویش و مدارای دین با قدرت می‌آشوبد و جامه از تن می‌کند. همچنین تقابلی که نویسنده بین هنر و زور و قدرت برقرار کرده است نیز به جذابیت آن افزوده است. باربد خنیاگری است که از دل می‌نوازد و با مهر می‌سراید. اما شیرویه جوان که خود نمادی از ناپاکی و خیانت است در برابر ممانعت باربد برای نواختن راهی پیش روی خود نمی‌بیند به جز شکنجه هنرمند.






دخمه شیرین در مدت زمانی کوتاه مسائلی را بازگو کرد که امروزه و گویی هماره جامعه ایرانی مبتلابه آن بوده است. نویسنده حداکثر سعی خود را در پرداختی کامل به این مسائل و نقب آنها داشته است که تا حدی نیز به این مهم دست یافته است.

متن در این نمایش دارای قدرت دراماتیک بالایی است و البته گه‌گاه نیز ورود عنصر عشق، بیم سطحی شدن کار را ایجاد کرده است که در نهایت کار به سلامت از این لبه تیغ گذر می‌کند.

بازی‌ها در این اثر در حد قابل قبولی است که البته در ارائه شخصیت شیرویه تا حدی غلو شده و به یک‌دستی کار لطمه زده شده است.

موسیقی بسیار زیبای اثر به خوبی به غنای آن و ثبت لحظات خاص و تاثیرگذار کمک کرده است. به گونه‌ای که می‌توان آن را در سطحی بالاتر از باقی اجزای نمایش دید.

فضای دایره‌وار طراحی شده در مرکز تالار چهارسو که به چیدمان دوار جایگاه مخاطب نیز منجر شده است از قابلیت لازم برای پردازش سالن و مکان رویداد قصه برخوردار بوده است. فضایی دایره‌وار و قرمزرنگ به همراه آینه‌هایی که در اطراف آن محیط شده‌اند تا حدی سعی در نزدیک کردن مخاطب به دخمه و محل مرگ شیرین دارد. آینه‌هایی که به نظر سنگ قبرهای افرادی هستند که می‌توانند خود بازتابی از گذشته و آینده‌ی ما باشند. دخمه و گورستانی که مردگان آن طعمه‌ی پرندگان مرده‌خوار می‌شوند. استفاده از رنگ قرمز نیز تا حدی سعی در بیان مرگی این‌گونه و تیرگی فضای رویداد قصه را دارد.

اما طراحی لباس در این اثر با وجود تنوع بسیار به یک‌دستی کار لطمه زده است. تنوعی که چندان نیز ضروری نمی‌نمود که اگر طراحی از امساک بیشتری برخوردار بود مخاطب را از حواشی به متن قصه سریع‌تر و سهل‌تر رهنمون می‌شد.



این نمایش مردادماه به جز روزهای شنبه در مجموعه تئاتر شهر، تالار چهارسو، ساعت 19:30 به روی صحنه است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
عکس : سایت سینما تئاتر