MONA LISA SMILE
Starring Julia Roberts, Julia Stiles, Kirsten Dunst, Juliet Stevenson, Maggie Gyllenhaal
Directed by Mike Newell
Produced by Elaine Goldsmith, Elaine Goldsmith-Thomas, Paul Schiff, Deborah Schindler
در این هفته که روز زن را در بر داشت فیلمی دیدم که مضمونی فمینیستی داشت. به دههء۵۰ امریکا می پرداخت و مسائل زنان در آن زمان. در طول فیلم در حال فکر کردن به این بودم که چقدر تم اصلی داستان جدا از مضمون فمینیستی اش، آشناست. کمی که داستان پیش رفت متوجه شدم که زیربنای داستان به شدت پیرو انجمن شعرای مرده است و حال و هوای کالج و معلمی که تلاش دارد متفاوت بودن و فکر مستقل داشتن را به شاگردانش بیاموزد و در پایان گرچه کمی به هدفش می رسد اما باید برود چرا که جامعهء عقب مانده از او ولی حاکم، او را برنمی تابند.
درمورد اینکه چگونه یک شخص مترقی ممکن است زیادی مترقی بشود هم نکته های خوبی در فیلم گنجانده شده. این خانم به حدی درگیر این فکر است که همهء زنان باید تحصیلات عالی داشته باشند که در یک مورد نمی تواند قبول کند که کسانی هم هستند که تمایلی به چنین کاری ندارند و فقط می خواهند خانواده ای خوشبخت را اداره کنند و هر خانم خانه داری لزوماّ یک فرد مفلوج و بی عرضه و زندانی نیست که مغزش را در کمدی گذاشته و عقلش تنها به امور خانه و مسائل زنانه می رسد.
اینکه عقاید آوان گارد این خانم در آن دوران پذیرفته نیست امری است قابل پیش بینی.
همیشه تجربه ثابت کرده که باید ثابت قدم بود و کمی با شرایط موجود راه آمد؛ البته
تا به آن جا که هویتت و هدفت لوث نشود و تسلیمِ جو غالب نشوی. کمی پارادکس هست در این جمله، می دانم. نقش بسیار مهمی در این فیلم هست که در همان اول فیلم به دست همین جو زورگو محو می شود. کالجی دخترانه داریم که پر است از دخترانی که آینده ای معین دارند؛ ازدواج. البته با گذشته فرقی عمده دارند و آن هم مدرکی است که می گوید آن ها درس خوانده اند. اما خب در نهایت همگی جایشان همانجاست که زنانِ پیش از آنان بوده اند؛ آشپزخانه.
روابط جنسی قبل از ازدواج در آن مقطع زمانی تابو بوده و نقشی که صحبتش را کردم
اینجاست که می درخشد. پرستارِ کالج که به نظر خانمی است همجنس گرا در بین دخترها وسائل مختلف ضدبارداری پخش می کند چون معتقد است که حال که این اتفاق می افتد باید خطرات را به حداقل رساند. پایان کار او اخراج است زیرا جامعهء ارتدکسِ آن زمان تحمل چنین وقاحتی را ندارد.
احساسی که داشتم در پایان فیلم این بود که ایران هنوز به دههء ۵۰ امریکا هم نرسیده
و این خیلی بد است. در هر حال فیلم جالبی بود که بیننده را به فکر وامی داشت. پیشنهاد می کنم اگر فرصتی پیش آمد حتماّ شما هم آن را ببینید. اوه فقط یک ضعف عمیق فیلم بدبینی شدید به مردهاست به طوری که حتی یک مرد که قابلیت درک این خانم را داشته باشد را نمی بینید.